30.03.2026, 00:19
Форвардтық қаржыландыру дәнді-бұршақты дақылдарды дамытуға бағытталады
Бағдарлама халықаралық сарапшылар мен БҰҰДБ қатысуымен жүзеге асырылуда
2025 жылдан бастап Продкорпорация қызыл жасымық өндірісін ұзақ мерзімді форвардтық қаржыландыру бойынша өтінімдерді қабылдауды бастады. Пилоттық жоба БҰҰ Даму бағдарламасымен (БҰҰДБ) бірлесіп, Солтүстік Қазақстандағы тұрақты ауыл шаруашылығы жүйелерін дамыту және экожүйелерді сақтау бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда.
Бастама Солтүстік Қазақстан, Ақмола және Қостанай облыстарының ауыл шаруашылығы өндірушілеріне бағытталған. Қазіргі уақытта қатысушыларды іріктеу жүргізілуде. Негізгі талаптарға ауыспалы егісті сақтау, қажетті ауыл шаруашылығы техникасының және білікті агрономның болуы жатады, өйткені бағдарламаға қатысу экологиялық агротехнологияларды енгізуді және ғылыми ұсыныстарды сақтауды көздейді.
Қаржылық механизм қызыл жасымықтың әр тоннасына 90 мың теңге есебінен егіс жұмыстарын аванстауды қарастырады. Бұл құрал тек сұранысқа ие дақылдар егісін кеңейтуге ғана емес, сонымен қатар агробизнестің тұрақтылығын арттыруға бағытталған.
БҰҰДБ сарапшыларының бағалауынша, Қазақстанның солтүстік өңірлерінде бидай монокультурасына тәуелділік жоғары деңгейде сақталып отыр, оның үлесі егіс алқаптарының 75–87%-ын құрайды. Сонымен қатар, әсіресе Солтүстік Қазақстан облысында дәнді-бұршақты дақылдарды өсіру әлеуеті айтарлықтай жоғары.
«Ұлттық компания «Продкорпорация» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Самат Теньбаевтың айтуынша, фермерлердің неғұрлым табысты дақылдарға, соның ішінде дәнді-бұршақты және майлы дақылдарға қызығушылығы артып келеді, бұл саладағы динамикадан байқалады.
Соңғы бес жылда дәнді-бұршақты дақылдардың егіс алқаптары төрт еседен астам өсіп, 781 мың гектарға жетті. 2025 жылы дәнді-бұршақты дақылдардан рекордтық өнім жиналып, шамамен 1 млн тоннаны құрады, оның ішінде жасымықтың үлесі шамамен 78% болды.
Өндірістің өсуі экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтті: Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, кептірілген бұршақ дақылдарының экспорты 570 мың тоннадан асып, өткен жылмен салыстырғанда шамамен 1,5 есеге артты.
Жоғары сыртқы сұраныс және бидаймен салыстырғанда тиімді бағалар жасымықты фермерлер үшін ең перспективалы дақылдардың біріне айналдырады.
Продкорпорацияда атап өткендей, агроөнеркәсіптік кешеннің негізгі міндеті тек өндіріс көлемін арттыру ғана емес, сонымен қатар саланың тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Егісті әртараптандыруды қолдау және заманауи агротехнологияларды енгізу фермерлердің табыстылығын арттырып, нарықтық және басқа да тәуекелдерге тәуелділікті азайтады.
Ұзақ мерзімді форвардтық қаржыландыру механизмі арқылы фермерлер айналым қаражатына қол жеткізіп, өнімдерін өткізуге кепілдік алады. Сонымен қатар, БҰҰДБ жобасы аясында шаруашылықтар қазақстандық және халықаралық сарапшылардың қолдауымен топырақ құнарлылығын қалпына келтіру бағытында жұмыс жүргізеді.
БҰҰДБ-ның Қазақстандағы тұрақты өкілінің міндетін атқарушы Сухроб Ходжиматовтың айтуынша, бұл механизм қаржылық құралдардың тұрақты және әртараптандырылған агрожүйелерге көшуге қалай ықпал ететінінің нақты мысалы болып табылады, сонымен қатар фермерлердің табысын арттырып, саладағы тәуекелдерді азайтады.
