26.03.2026, 00:47

Тыңайтқыштардың жаһандық тапшылығы астық бағасының өсуіне түрткі болуы мүмкін

Ормуз бұғазы арқылы жеткізілімдердің үзілуі және азот бағасының өсуі әлемдік өнім мен егіс құрылымына тәуекелдерді күшейтеді

Ормуз бұғазы арқылы азотты тыңайтқыштардың жеткізілуіндегі іркілістер әлемдегі астық дақылдарының өнімділігінің төмендеуіне және егіс құрылымының өзгеруіне әкелуі мүмкін, бұл өз кезегінде бағалардың өсуіне қысым жасайды. Мұндай қорытындылар 24 наурызда жарияланған Goldman Sachs есебінде келтірілген, деп хабарлайды Reuters.

Сарапшылардың бағалауынша, тыңайтқыштардың жетіспеушілігі азотты енгізудің кешігуі немесе тиімсіздігі салдарынан өнім көлемінің қысқаруына әкелуі мүмкін, сондай-ақ фермерлерді соя сияқты аз ресурсты қажет ететін дақылдарға көшуге итермелейді.

Құжатта АҚШ-та кей жылдары карбамидтің 50%-ына дейін импортталатыны атап өтіледі, сондықтан көктемгі егіс науқаны қиындықтарға тап болуы мүмкін: қазіргі тыңайтқыш қоры әдеттегі деңгейден шамамен 25%-ға төмен.

Goldman Sachs деректеріне сәйкес, астықтың өзіндік құнында шамамен 20% үлеске ие азотты тыңайтқыштардың әлемдік бағасы Таяу Шығыстағы қақтығыс басталғаннан бері 40%-ға өсті. Сонымен қатар, азоттың әлемдік саудасының төрттен бірі және оны өндіруге қажет сұйытылған табиғи газ жеткізілімінің шамамен 20%-ы Ормуз бұғазы арқылы өтеді, ол Ирандағы қақтығыс басталғаннан бері іс жүзінде жабық күйде.

Банк жеткізілімдердегі іркілістер тыңайтқыштардың қолжетімділігін шектеп, басқа елдерде де өндірістік шығындардың өсуіне әкелуі мүмкін екенін ескертеді. Таяу Шығыстан тыс резервтік өндірістік қуаттар шектеулі болып отыр. Қосымша қысымды әлемдік азот тыңайтқыштары экспортының шамамен 15%-ын қамтамасыз ететін Ресейдегі өндірістік шектеулер, сондай-ақ Қытайдың ағымдағы жылдың тамызынан кейін де экспорттық шектеулерді жалғастыру ықтималдығы күшейтеді.

Сонымен қатар, есепте атап өтілгендей, америкалық фермерлер егіс науқаны алдында белсенді сатып алулардың арқасында тыңайтқыштармен қамтамасыз етілген. Алайда наурыздағы жеткізілімдердің кешігуі сәуірдегі қолжетімділікке әсер етуі мүмкін, бұл стратегиялық қорлардың болмауымен және ішкі өндірісті жылдам арттыру мүмкіндіктерінің шектеулігімен күрделене түседі.

Сарапшылар Еуропада, Австралияда және Оңтүстік жартышар елдерінде тыңайтқыш жеткізілімдеріндегі іркілістер АҚШ астығына сыртқы нарықтардағы сұранысты арттырып, бағалардың өсуіне ықпал етуі мүмкін екенін де атап өтеді.

 

Қосымша оқыңыз

Қазақстанда ауыл шаруашылығы санағының қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының саны екі еседен астам өсті 2025 жылғы санақ деректеріне сәйкес, елдегі егіс алқаптары 23,2 млн гектарға жетті, ал майлы дақылдардың үлесі 4%-дан 17%-ға дейін ұлғайды Қазақстан мен Өзбекстан киікті сақтау бойынша бірлескен шаралар туралы келісімге келді Тараптар жануарлардың саны мен көші-қонын бірлесіп бақылауды, браконьерлікпен күресуді және олардың тарихи мекендеу аумақтарын қалпына келтіруді жоспарлап отыр Қостанай облысының аграрийлері форвардтық келісімшарттар бойынша 162,7 мың тонна өнім жеткізді Өңірдегі 73 шаруашылық егіс және егін жинау науқандарын қаржыландыруға қол жеткізді, ал форвардтық келісімшарттар бойынша жеткізілген өнімнің негізгі бөлігін бидай құрады — 137,7 мың тонна Астанада «Самұрық-Қазына» және «Қазақстан темір жолы» басшылары сыбайлас жемқорлыққа күдікпен ұсталды ҰҚК мәліметінше, ұстау 11 қарашада болған. Қазіргі уақытта тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр, тергеудің егжей-тегжейі жарияланбайды Тимур Турлов Қазақстанның агробизнесіне 300 млн доллар инвестиция салуды жоспарлап отыр Turlov Private Holding инвестициялық компаниясы 22 ауыл шаруашылығы кәсіпорны мен алты элеваторды біріктіретін «Қазақстанның астық консорциумы» холдингінің бас компаниясындағы кемінде 51% үлесті сатып алуға ниетті Ресейде 35 млн тоннадан астам майлы дақыл жиналды Егін жинау жұмыстары жоспарланған алқаптардың 93%-ында аяқталды, ал өнім көлемінің ең жоғары өсімі күнбағыс бойынша тіркелді — 27,9% Қазақстанда ауыл шаруашылығы техникасын жеңілдетілген лизингке алуға өтінім қабылдау қайта басталды «Өз жемшөбің», «Жеңілдетілген лизинг» және «Қазақстанда жасалған» бағдарламалары ауыл шаруашылығы өндірушілеріне техниканы әртүрлі шарттармен сатып алу мүмкіндігін ұсынады Қазақстан мен Тәжікстан бидай жеткізілімдерін ұлғайту және АӨК саласындағы ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады 2025 жылы екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара жеткізілімдері 11%-ға өсіп, шамамен 600 млн долларға жетті