26.01.2026, 12:40
Қазақстан 2026 жылға дейін жайылым тапшылығын қалай жоюды жоспарлап отыр
Жайылым жерлерін қалпына келтіру және басқару стратегиясы
Қазақстанда 2026 жылдың соңына дейін қазіргі уақытта 3,5 млн гектарды құрап отырған жайылымдық жерлер тапшылығын толық жою жоспарланып отыр. Бұл туралы Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғарин салалық комиссияның отырысында мәлімдеп, мәселені Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарын іске асырудағы басым бағыттардың бірі ретінде атап өтті.
Үкімет жұмысындағы негізгі екпін сандық көрсеткіштерден сапалық нәтижелерге ауысуда. Мемлекет меншігіне қайтарылған жерлер есепте формалды түрде ғана тіркеліп қоймай, шын мәнінде мал жаюға жарамды болуы тиіс.
2026 жылға арналған негізгі жұмыс бағыттары:
Жерді қалпына келтіру: тозған учаскелерді көпжылдық шөптермен жаппай қайта егу жұмыстарын бастау.
Суару және суландыру: мал суаратын инфрақұрылым құру арқылы жаңа жайылым алқаптарын айналымға енгізу.
Мақсатты бекіту: жер учаскелерін жергілікті халықтың қажеттіліктері үшін нақты елді мекендерге бекіту.
2025 жылы қабылданған шаралардың нәтижесінде (мал басын нақтылау, ауылдардың шекарасын кеңейту және пайдаланылмай жатқан жерлерді алып қою) жайылым тапшылығы едәуір қысқарды.
2026 жылдың басындағы жер қорының статистикасы:
2,1 млн гектар — пайдаланылмаған немесе заң бұзушылықтармен берілген жерлер ретінде мемлекет меншігіне қайтарылды.
1 млн гектар — 2026 жылы алып қою жоспарланған.
8,5 млн гектар — қайта бөлінген жерлердің жалпы аумағы, оның ішінде 2,8 млн гектар халықтың ортақ пайдалануына берілсе, 5,7 млн гектар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге конкурс арқылы ұсынылды.
Ел бойынша 198 аудан болғанына қарамастан, жайылымдарды басқару жоспарлары тек 157 ауданда ғана бекітілген. Қалған 41 ауданда бұл құжаттардың болмауы ресурстарды тиімді бөлуді тежеп отыр. Әкімдіктерге осы олқылықты алдағы айларда жою тапсырылды.
2025 жылдың екінші жартысында жерді жалға беру конкурстарының талаптары қатаңдатылды. Енді жерді бөлу кезінде келесі критерийлер ескеріледі:
-
Инвестициялық міндеттемелердің көлемі.
-
Меншікті техника паркі мен мал басының болуы.
-
Штаттағы мамандардың кәсіби біліктілігі.
Сонымен қатар жер пайдаланушылардың адалдығын бағалау жүйесі енгізілді. Бұл комиссиялардың жұмысын жеделдетіп, тиімді жұмыс істейтін фермерлердің құқықтарын негізсіз талаптардан қорғауға мүмкіндік береді.
Үш өңірде жүргізілген пилоттық зерттеулер көптеген жайылымдық учаскелердің сындарлы жағдайда екенін көрсетті. Осыған байланысты елдің 17 облысында шөлейттенуге, су және жел эрозиясына қарсы өңірлік жоспарлар бекітілді. Мемлекет шалғай жайылымдардағы инфрақұрылымды дамыту жобаларын қаржыландыруға басымдық беруді көздеп отыр, бұл ауыл маңындағы жайылымдарға түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
