29.12.2025, 17:40
Продкорпорация 2024/25 маусымында астық өткізу көлемін төрт есеге арттырды
Экспорттық бағыттар мен логистика ұлттық оператордың нарықтағы рөлін күшейтті
Жеткізу географиясының кеңеюі және жаңа логистикалық тізбектердің енгізілуі нәтижесінде «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» АҚ 2024/25 ауыл шаруашылығы маусымында 1,3 млн тонна астық өткізді. Бұл өткен маусыммен салыстырғанда төрт есе көп.
Өсімнің негізгі драйвері жаңа өткізу нарықтарын белсенді игеру болды. Есепті кезеңде қазақстандық астық әлемнің 12 еліне экспортталды. Жалпы республикалық астық экспорты көлеміндегі Продкорпорацияның үлесі 8,9%-ға жетіп, компанияның сыртқы нарықтардағы стратегиялық ойыншы ретіндегі мәртебесін бекітті.
Жеткізілім құрылымын талдау дәстүрлі серіктестер мен жаңа бағыттар арасындағы теңгерімді көрсетеді.
Дәстүрлі нарықтарда Тәжікстан, Түрікменстан, Ауғанстан және Қытай тарапынан тұрақты сұраныс сақталды. Бұл сегменттегі негізгі өнім үшінші класты азық-түлік бидайы болды.
Жаңа бағыттар аясында оператор Солтүстік Африка елдеріне (Марокко, Алжир, Мысыр) және Оңтүстік-Шығыс Азияға (Вьетнам) 143 мың тоннадан астам астық жөнелтті.
Сондай-ақ Иран, Әзербайжан және Грузия нарықтарындағы қатысу қайта қалпына келтірілді. Бұл елдерге жеткізілімнің жиынтық көлемі 62 мың тоннаны құрады.
Логистика саласындағы даму да ерекше назар аударуға тұрарлық. Компания Вьетнам мен Мароккоға жеткізу үшін күрделі мультимодальды бағыттарды (теміржол + теңіз) сәтті пысықтады. Сонымен қатар Әзербайжан мен Грузия аумағы арқылы Арменияға астық жеткізудің жаңа көлік дәлізі сынақтан өткізілді.
Белсенді экспорттық саясатқа қарамастан, ұлттық оператор үшін Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігі басым бағыт болып қала берді. Астықтың негізгі көлемі отандық өңдеушілердің қажеттіліктерін қамтамасыз етуге — ұн тарту кәсіпорындарына, терең өңдеу зауыттарына, сондай-ақ мал және құс шаруашылығы кәсіпорындарына бағытталды.
Көрсеткіштердің өсуіне мемлекеттік қолдау, атап айтқанда көлік шығындарын субсидиялау ықпал етті. Бұл шара экспорттық операциялардың рентабельділігін арттырып қана қоймай, ішкі нарықтағы баға тұрақтылығын қолдауға мүмкіндік берді.
Шағын және орта агробизнес үшін экспорттық партияларды консолидациялау бағдарламасы тиімді құралға айналды. Бұл ретте Продкорпорация «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істеп, фермерлерге сыртқы нарықтарға шығуға және ірі импорттаушылармен тікелей келісімшарттар жасауға көмектеседі.
Бағдарлама нәтижелері (соңғы екі жылға жуық кезеңде): 11 келісімшарт жасалып, олардың жалпы сомасы 49,8 млн АҚШ долларын құрады.
Экспорттық түсім толық көлемде өндірушілер мен трейдерлерге тікелей аударылады.
Экспорт номенклатурасы өңделген өнімдер есебінен кеңейтілді.
Аталған бастама аясында тек астық емес, майлы дақылдар мен жем-шөп өнімдерінің де жеткізілімдері жолға қойылды. Мысал ретінде Шығыс Қазақстан облысындағы «Altyn Shygys» ЖШС-мен ынтымақтастықты атап өтуге болады: ұлттық оператордың қолдауымен кәсіпорын Қытайдың мемлекеттік корпорациясы Sinograin компаниясына 10 мың тонна күнбағыс майын жеткізді. Сонымен қатар отандық өңдеушілер ҚХР нарығына 9 мың тоннадан астам құрама жем ұнын экспорттады.
