30.12.2025, 18:10
Мемлекеттік қолдауды ауқымдау: 2026 жылдан бастап екінші деңгейлі банктер агроөңдеуді несиелеуге қосылады
Екінші деңгейлі банктер агроөңдеуді инвестициялық қаржыландыруға тартылады
Қазақстан Үкіметі ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен айналысатын кәсіпорындарды қаржыландыру тетіктерін кеңейтуді жоспарлап отыр. Негізгі жаңашылдық – 2026 жылдан бастап саланы несиелеуге екінші деңгейлі банктерді (ЕДБ) тарту. Бұл туралы Премьер-министр Олжас Бектеновтің Сенат депутаттарының сауалына берген жауабында айтылды.
Үкімет жоспарларына сәйкес, келесі жылдан бастап мемлекеттік қолдау шаралары коммерциялық банктер арқылы берілетін инвестициялық қарыздарға да таралатын болады. Қазіргі уақытта салалық ведомстволар ЕДБ-нің аталған бағдарламаға қатысуының нақты критерийлері мен шарттарын әзірлеумен айналысуда. Бұл шешім салаға капитал ағынын ұлғайтуға және қаржыландыру көздерін әртараптандыруға бағытталған.
Үкімет басшысы қолданыстағы қолдау тетіктері бойынша да есеп берді. Бүгінде өңдеуші кәсіпорындар айналым қаражатын толықтыруға арналған жылдық 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген қаржыландыруға қол жеткізе алады.
Бағдарлама келесі бағыттардың кең ауқымын қамтиды:
– ет, сүт, жүн және майлы дақылдарды өңдеу;
– жем-шөп өндіру;
– жарма, макарон және кондитерлік өнімдер шығару.
Қарыз алушыларға қойылатын негізгі талап – ішкі нарықты қолдау: шикізат тек отандық ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінен сатып алынуы тиіс.
Премьер-министрдің айтуынша, жеңілдетілген несиелеу тетігі агросектордың маусымдық ерекшеліктеріне бейімделген. Бұл кәсіпорындарға егін жинау науқаны кезеңінде шикізатты бір мезгілде сатып алу үшін қаражат жинақтауға мүмкіндік беріп, өндірістік қуаттардың жыл бойы үздіксіз жүктелуін қамтамасыз етеді.
Айналым қаражатын жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы жоғары сұранысқа ие. 2025 жылғы мамырда іске қосылған сәттен бастап 158 кәсіпорын жалпы сомасы 83,3 млрд теңге көлемінде қаржыландыру алды.
Сонымен қатар агробизнес үшін «Агробизнес 2.0» бағдарламасы аясында Аграрлық кредиттік корпорацияның (АКК) құралдары қолжетімді. Бағдарлама шарттары мынадай:
– мақсаттары: айналым қаражатын толықтыру, өндірісті жаңғырту және кеңейту;
– сома: 15 млрд теңгеге дейін;
– мөлшерлеме: жылдық 12,6%;
– мерзімі: айналым қаражатына – 48 айға дейін.
АКК лимиттерінен асатын капиталоемкий жобаларды іске асыру үшін Қазақстанның Даму Банкі (ҚДБ) арқылы қаржыландыру көзделген. Атап айтқанда, банк астықты терең өңдеу жобаларын қолдайды. ҚДБ шарттары жылдық 12,6% мөлшерлемені және ұзақ мерзімді несиелеуді (5 жылдан 20 жылға дейін) көздейді, алайда қарыз алушыдан жоба құнының кемінде 20%-ы көлемінде меншікті қаражатпен қатысуды талап етеді.
Жүйенің қосымша тұрақтылығын «Даму» қоры арқылы кепілдендіру тетігі қамтамасыз етеді. Егер кәсіпкердің кепілдік қамтамасыз етуі жеткіліксіз болса, қор қарыз сомасының 85%-ына дейін кепілдік беруге, сондай-ақ салықтық жеңілдіктер ұсынуға дайын.
Қорытындылай келе, Үкіметте қалыптастырылған шаралар кешені шикізаттық модельден бас тартуға, жоғары қосылған құны бар өнімдер өндірісін ынталандыруға және отандық өнім ассортиментін кеңейтуге бағытталғанын атап өтті.
