17.06.2026, 05:35
Қазақстан мен Иран «Солтүстік – Оңтүстік» бағыты бойынша логистикалық байланыстарды нығайтуда
Теміржол және порт инфрақұрылымын дамыту сауда мен транзит көлемінің өсуіне ықпал етуі тиіс
Қазақстан мен Иран көлік дәліздері мен порт инфрақұрылымын дамыту жұмыстарын жеделдетуге келісті. Келіссөздер барысында Иран тарапы Қазақстанға Бендер-Аббас қаласындағы Шахид Раджаи портынан жер учаскесін беру бойынша келісу рәсімдерінің аяқталғанын хабарлады. Қажетті рәсімдер аяқталғаннан кейін аталған учаске қазақстандық тарапқа беріледі.
Сонымен қатар, Иран Қазақстанға Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарына тікелей шығуға мүмкіндік беретін Чабахар портында жұмыс істеу мүмкіндігін ұсынуға дайын екенін растады. Иранның жолдар және қала құрылысы министрі Фарзане Садектің айтуынша, Захедан – Чабахар теміржол желісінің құрылысы 90 пайыздан астам аяқталған, ал нысанды пайдалануға беру алдағы айларға жоспарланған. Желі іске қосылғаннан кейін Чабахар порты Үнді мұхитын, Орталық Азияны және Еуропаны байланыстыратын халықаралық теміржол желісіне қосылады.
Өз кезегінде Қазақстан тарапы ирандық компаниялардың Каспий теңізіндегі логистикалық қызметін кеңейтуі үшін Ақтау және Құрық порттарындағы порттық алаңдарды, айлақтар мен терминалдарды беру мүмкіндігін қарастыруға дайын екенін мәлімдеді.
Бұл туралы Қазақстан Үкіметінің баспасөз қызметі ҚР Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің Иран Ислам Республикасының жолдар және қала құрылысы министрі Фарзане Садек бастаған делегациямен кездесуінің қорытындысы бойынша хабарлады. Тараптар 2025 жылғы желтоқсанда Иран Президентінің Қазақстанға ресми сапары барысында қол жеткізілген келісімдердің орындалу барысын, «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту мәселелерін, порт инфрақұрылымын жаңғыртуды, өзара сауда көлемін ұлғайтуды және көлік-логистикалық байланыстарды нығайтуды талқылады.
Серік Жұманғариннің айтуынша, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Иран арасындағы тауар айналымы 26,4 пайызға өсіп, 430,2 млн АҚШ долларына жетті. Ол өзара сауданы 3 млрд долларға дейін жеткізу жөніндегі Жол картасы және Иран мен ЕАЭО арасындағы еркін сауда туралы келісім аясында сауда байланыстарын кеңейту үшін үлкен әлеует бар екенін атап өтті.
Қазақстан мен Иран «Солтүстік – Оңтүстік» және «Шығыс – Батыс» халықаралық бағыттарының түйіскен жерінде орналасқан, бұл транзиттік тасымалдарды ұлғайтуға қосымша мүмкіндіктер береді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша «Солтүстік – Оңтүстік» дәлізі арқылы тасымал көлемі 12 пайызға өсіп, 3,5 млн тоннаға жетті. Екі ел арасындағы теміржол тасымалы 69 пайызға артты.
Бағытты одан әрі дамыту үшін Серік Жұманғарин көлік инфрақұрылымын жаңғырту жөніндегі бірлескен Жол картасын әзірлеуді ұсынды. Оның айтуынша, бұл шаралар дәліздің өткізу қабілетін жылына 20 млн тоннаға дейін арттыруға мүмкіндік береді.
Кездесуге қатысушылар Қытай, Қазақстан, Түрікменстан, Иран және Түркия арасындағы бесжақты теміржол келісімінің маңыздылығын атап өтті. Сондай-ақ Қазақстан, Ресей, Түрікменстан және Иран арасындағы төртжақты тарифтік келісімге қол қоюдың маңыздылығы айтылды. Бұл құжат сауда мен транзиттік тасымалдардың одан әрі дамуына ықпал етуі тиіс.
Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар қол жеткізілген уағдаластықтарды жедел іске асыруға, инвестициялар тарту бойынша үйлестіруді күшейтуге және көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамыту жұмыстарын жалғастыруға ниетті екенін растады.
