Қазақстандық зығырдың Қытай мен Еуропаға экспорты рекордтық деңгейге жетті

2025/26 маркетингтік жылдың қыркүйек–мамыр айлары аралығында Қазақстан 1 млн 76,6 мың тонна зығыр тұқымын экспорттады. Бұл ел тарихындағы ең жоғары көрсеткіш болды. Экспорт көлемі өткен маусымның осы кезеңімен салыстырғанда 2,38 есе, ал өткен маркетингтік жылдың жалпы экспортынан 2,05 есе жоғары болды. Өсімнің негізгі бөлігі Қытай мен Еуропа елдеріне жеткізілген өнім есебінен қамтамасыз етілді. Бұл туралы Қазақстанның Астық одағы жанындағы Талдау комитетінің жетекшісі Евгений Карабанов мәлімдеді.

Белсенді экспорт пен Ресейден Қазақстанға зығыр импортының артуына байланысты Қазақстанның Астық одағы ағымдағы маусымға арналған қазақстандық зығыр тұқымы экспортының болжамын қайта қарап, оны 100 мың тоннаға арттырды. Жаңартылған болжам бойынша экспорт көлемі 1,25 млн тоннаға жетеді.

Евгений Карабановтың айтуынша, мамыр айында зығыр тұқымының экспорты сәуірмен салыстырғанда 39%-ға азайып, 71,3 мың тоннаны құрады. Соған қарамастан, маусым басынан бергі жиынтық экспорт көлемі рекордтық деңгейде қалып отыр.

Еуропа бағыты бойынша жеткізілім айтарлықтай өсті. Бельгияға 309,5 мың тонна экспортталып, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 1,82 есе жоғары болды. Польшаға жеткізілім 3,5 есеге артып, 97,2 мың тоннаға жетті, Германияға экспорт 13%-ға өсіп, 11,9 мың тоннаны құрады.

Чехияға экспорт 3,2 есеге өсіп, 10,9 мың тоннаға жетті. Литваға жеткізілім 1,55 есеге артып, 8,7 мың тоннаны құрады. Нидерландқа 6,1 мың тонна жөнелтіліп, бұл өткен маусыммен салыстырғанда 7,6 есе көп болды. Эстонияға 42 мың тонна экспортталды, ал өткен маркетингтік жылы бұл бағытта жеткізілім болмаған. Италияға жөнелтілім 38 есеге өсіп, 7,6 мың тоннаға жетті.

Евгений Карабановтың айтуынша, қазақстандық экспорттың өсуі Ресейден жеткізілетін зығыр көлемінің қысқаруымен байланысты. Бұған дейін Еуропалық одақ ресейлік зығырға салынатын импорттық кедендік баж салығын 2025 жылы 20%-ға дейін, ал 2026 жылдан бастап 50%-ға дейін көтерген болатын.

Ағымдағы маусымда қазақстандық зығыр тұқымының басқа елдерге экспорты да артты. Ауғанстанға жеткізілім үш есеге өсіп, 107,6 мың тоннаға жетті. Қытайға экспорт шамамен 2,5 есеге артып, 429,1 мың тоннаны құрады. Өзбекстанға 15,6 мың тонна жөнелтіліп, бұл өткен жылмен салыстырғанда 15,5%-ға көп болды. Тәжікстанға экспорт 1,95 есеге өсіп, 8,6 мың тоннаға жетті.

Қазақстандық зығырдың негізгі сатып алушылары бұрынғысынша Қытай мен Бельгия болып отыр. Жалпы экспорт көлемінің 40%-ы Қытайға, ал 28%-ы Бельгияға тиесілі.

Тамыз–мамыр аралығында Қытайдың жалпы зығыр импорты құрылымындағы қазақстандық өнімнің үлесі 30,8%-ды немесе 386,7 мың тоннаны құрады. Ресейлік зығырдың үлесі 58% немесе 726,7 мың тонна болды. Ал 2024/25 маркетингтік жылдың осы кезеңінде Қазақстанның үлесі 21% (173,1 мың тонна), Ресейдің үлесі 75,2% (619,4 мың тонна) болған.

Еуропалық одақ нарығында ағымдағы маусымда қазақстандық зығырдың импорттағы үлесі 72%-ға жетіп, 495,2 мың тоннаны құрады. Ресейлік өнімнің үлесі 12,3% немесе 84,1 мың тонна болды. Өткен маркетингтік жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда ЕО-ның Қазақстаннан импорттайтын зығыр көлемі 88%-ға артса, Ресейден жеткізілетін өнім көлемі 50%-ға қысқарғанын Евгений Карабанов атап өтті.