Жеңілдетілген қаржыландыру және экспорт: Қазақстан мал шаруашылығын қалай өзгертуде

Астанада Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен мал шаруашылығын кешенді дамытуға арналған кеңес өтті. Онда импортты алмастыру, саланы қаржыландыру және экспорттық әлеуетті кеңейту мәселелері талқыланды. Негізгі бағыттардың бірі – етті ірі қара өсіруде австралиялық модельді енгізу. 2025 жылы жалпы құны 27,4 млрд теңге болатын 10 басым жоба іске асырылмақ. Алдын ала есептеулер бойынша, бұл жобалар арқылы 50 мың тоннаға дейін ет экспортталып, шамамен 500 млрд теңге кіріс әкелуі мүмкін.

Етті мал шаруашылығында тұқымдық түрлендіруді қолдау және өнімділікті арттыру мақсатында жылдық мөлшерлемесі 5% болатын жеңілдетілген несиелік өнім әзірленді. Бұл фермерлерге асыл тұқымды аналық мал сатып алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ұқсас шарттармен ет комбинаттары мен бордақылау алаңдары үшін де айналым қаражатын толықтыруға арналған несие құралы ұсынылды. Несие алу шарттарының бірі – малдың кемінде 70%-ы терең өңдеу желілері бар отандық өңдеуші кәсіпорындарға өткізілуі тиіс.

Әкімдіктердің, «Атамекен» ҰКП мен ветеринариялық қызметтің қатысуымен жүргізілген тексеріс нәтижесінде 128 бордақылау алаңының 28-і ғана талаптарға сай екені анықталды (жалпы қуаты – 148 мың бас), ал 36 ет комбинатының ішінде 24-і дайын екені көрсетілді.

Осылайша, фермерлерден бастап бордақылау алаңдарына, одан әрі ет комбинаттары мен экспорттық нарықтарға дейін толық өндірістік тізбек қалыптасып келеді. Әр кезеңде айналым қаражатының болуы жоғары қосылған құны бар өнім шығаруды қамтамасыз етеді.

Сонымен қатар, сүтті бағытты дамыту жалғасуда. 2023 жылы жалпы сомасы 100 млрд теңгеге 69 сүт-тауарлы ферма құрылысы қаржыландырылды. Оның 39-ы пайдалануға берілді, қалған 30-ы биылғы жылдың соңына дейін аяқталады деп күтілуде. Жоспарланған жылдық сүт өндірісі – 423,7 мың тонна.

Ветеринариялық қауіпсіздік мәселесіне де ерекше көңіл бөлінді. Осы бағыттағы тиімді жұмыстардың нәтижесінде бірқатар экспорттық шектеулер алынып тасталды. Қазіргі таңда Қытаймен (ІҚМ терісі), Түркиямен (ет өнімдері), Ауғанстан және Пәкістанмен (ет және сүт өнімдері) келіссөздер жүргізіліп жатыр.