ҚР АШМ азық-түлік қауіпсіздігі мәселелері бойынша кеңес өткізді

Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың төрағалығымен өңірлер әкімдерінің орынбасарлары, салалық басқармалар басшылары, қаржы институттарының өкілдері, сондай-ақ ҚР АШМ комитеттері мен департаменттері қатысқан кеңес өтті.

Кеңесте негізгі назар азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаны тұрақтандыру мәселелеріне аударылды.

Ведомство басшысы атап өткендей, халықты қолжетімді азық-түлікпен қамтамасыз ету басым міндет болып қала береді. Оның айтуынша, инфляцияның өсуі, соның ішінде азық-түлік бағасының қымбаттауы, нарық тұрақтылығына тікелей әсер етеді. Аграрлық сектордағы оң динамикаға қарамастан, бағаны тұрақтандыру және ішкі нарықты толық қамтамасыз ету үшін қосымша шешімдерді талап ететін жүйелі мәселелер сақталуда.

Қазіргі уақытта реттеуші шаралардың кешені іске асырылуда. Атап айтқанда, тұрақтандыру қорларында әлеуметтік маңызы бар өнімдердің қоры қалыптастырылуда, сауда желілерінде «айналым схемасы» қолданылуда, СЗТТ тізімі 19-дан 31 атауға дейін кеңейтілді, сондай-ақ сауда үстемесі 15%-дан аспау деңгейінде бақылануда. Соған қарамастан, нарықтағы баға қысымы сақталуда.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтановтың айтуынша, азық-түлік тауарлары тұтыну себетінің 40%-дан астамын құрайды және инфляцияның негізгі факторларының бірі болып отыр.

2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша жылдық инфляция деңгейі 11%-ды құрады. Азық-түлік бағасы 11,7%-ға, ал әлеуметтік маңызы бар тауарлар 5,4%-ға өсті. Орташа республикалық деңгейден жоғары көрсеткіштер 12 өңірде тіркелді, оның ішінде Ұлытау облысында — 9,7%, Маңғыстау облысында — 8,7%, Ақтөбе облысында — 7,7% және Жамбыл облысында — 7,2%.

Сонымен қатар өнімнің басым бөлігі жеткілікті көлемде өндірілетіні атап өтілді, бұл «өндіру — сақтау — өткізу» тізбегінде теңгерімсіздіктер бар екенін көрсетеді.

Бағаны тұрақтандыру үшін өңірлер тұрақтандыру қорларын қалыптастыруға 42,5 млрд теңге және «айналым схемасына» 78,2 млрд теңге бағыттады. Маусымаралық кезеңде 247 мың тонна көлемінде қор қалыптастырылды, оның ішінде картоп, пияз, қырыққабат және сәбіз бар. Сонымен қатар, тауарлық интервенцияларды уақытында жүргізбеу фактілері анықталып, бұл қабылданған шаралардың тиімділігін төмендетуде.

2026 жылдың қаңтар–ақпан айларында азық-түлік өндірісінің көлемі 665 млрд теңгені құрады, нақты көлем индексі 111,9% болды (жоспар — 104,3%). Бұл ретте Батыс Қазақстан, Қызылорда, Маңғыстау облыстары, Ұлытау облысы және Алматы жоспарлы көрсеткіштерге қол жеткізе алмады.

Кеңес барысында баға өсімі жоғары болған өңірлердің өкілдері тыңдалды.

Жиын қорытындысы бойынша министр әкімдіктерге қысқа мерзімде бағаны тұрақтандыру және өндіріс көлемін арттыру бойынша қосымша шаралар қабылдауды тапсырды.

Басым бағыттар қатарында көкөніс өнімдерін уақытылы контрактациялау, оңтүстік өңірлермен ерте көкөністерді жеткізу бойынша келісімдер жасау, тұрақтандыру қорларын тиімді пайдалану және қорларды толықтыру белгіленді.

Айдарбек Сапаров атап өткендей, азық-түлік қауіпсіздігі мен баға тұрақтылығы мәселелері Үкіметтің ерекше бақылауында, сондықтан барлық деңгейде үйлесімді жұмыс қамтамасыз етілуі тиіс.