27.04.2026, 23:57

Бидай қымбаттауда: Қазақстан нарығы салық және валюталық өзгерістерге жауап беруде

Бағаның өсуі аграрийлердің сатуды шектеуімен, салық саясатының өзгеруімен және экспорттық белсенділікке әсер ететін валюта бағамының ауытқуларымен байланысты

2026 жылдың басынан бері Қазақстандағы азық-түлік бидайы нарығы бірқатар факторлардың ықпалымен қалыптасып отыр. Олардың қатарында салық саясатының өзгеруі, валюта бағамының ауытқуы, логистикалық шектеулер және аграрийлердің сату стратегиясын ұстамды жүргізуі бар.

Қаңтар айында ұсыныстың шектелуі мен логистикадағы қиындықтар аясында 3-сыныпты бидай бағасы EXW шарттарымен тоннасына 90–95 мың теңгеге дейін өсті.

Ақпан айында нарыққа негізгі әсерді салық заңнамасындағы өзгерістер көрсетті — ҚҚС мөлшерлемесінің өсуі және трейдерлер үшін оны қайтару тетігінің түзетілуі. Бұл экспорттық маржаның төмендеуіне және жаңа мәмілелердің іс жүзінде тоқтауына алып келді: нарық қатысушылары бұрын жасалған келісімшарттарды орындаумен шектеліп, күту позициясын ұстанды. Соған қарамастан, бағалар өсуін жалғастырып, EXW шарттарымен тоннасына 92–98 мың теңгеге жетті.

Наурыз және сәуір айларында қосымша фактор ретінде теңгенің негізгі валюталарға қатысты нығаюы әсер етті, бұл кейбір экспорттық операциялардың рентабельдігін төмендетті. Нәтижесінде 3-сыныпты бидай бағасы EXW шарттарымен тоннасына 95–100 мың теңге деңгейінде қалыптасты.

Қосымша оқыңыз

Азық-түлік корпорациясы пилоттық жоба аясында 2,4 мың тоннадан астам жасымық қабылдады Ұзақ мерзімді форвардтық сатып алу бағдарламасына Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бес шаруашылығы қатысуда Қарашада Ресей бидайының экспорты 2,7 млн тоннаға дейін төмендеуі мүмкін Теміржол инфрақұрылымының шамадан тыс жүктелуі, астық тасымалдайтын вагондардың тапшылығы және кеме қатынасына қойылған шектеулер Ресей астығын сыртқы нарықтарға жеткізу тәуекелдерін арттыруда ҚТЖ Құрық порты арқылы экспорттық жүктерді жөнелтуге уақытша тыйым салды 1 185 вагонның жиналып қалуына байланысты шектеулер 2026 жылғы 19–30 қараша аралығында қолданылады Қазақстанда аграрийлерді жеңілдетілген қаржыландыру көлемі 1,2 трлн теңгеге жетті 2026 жылдың он айында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 5,2%-ға өсіп, 8,9 трлн теңгеге жетті, ал субсидия түріндегі мемлекеттік қолдаумен 25 мыңға жуық шаруашылық қамтылды ШҚО аграрийлері 456,8 мың тонна күнбағыс жинады Дәнді және дәнді-бұршақты дақылдардың жалпы түсімі 428,7 мың тоннаға жетіп, орташа өнімділігі 17,4 ц/га құрады Солтүстік Қазақстан облысы дәнді дақылдардың өнімділігі бойынша көш бастады Өңір аграрийлері 4,9 млн тонна астық жинады, ал ауыл шаруашылығына тартылған инвестициялар көлемі 170,2 млрд теңгеге жетті ҚТЖ-ға астық тасымалдауға берілген өтінімдерді біркелкі бөлуді қамтамасыз ету тапсырылды Астық нарығына қатысушылар тасымалдау жоспарларын келісу және негізгі теміржол бағыттарының өткізу қабілетіне қатысты мәселелерді көтерді Қазақстанда ауыл шаруашылығы санағының қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының саны екі еседен астам өсті 2025 жылғы санақ деректеріне сәйкес, елдегі егіс алқаптары 23,2 млн гектарға жетті, ал майлы дақылдардың үлесі 4%-дан 17%-ға дейін ұлғайды