Рекордтық бастыру ма, әлде рекордтық көңілсіздік пе? Ақмола облысының аграршылары егін жинаудың нақты қорытындылары туралы

«Біреу 40 ц/га алды дегенге күмәнім бар», «бір алқаптан 5 ц/га алдық», «элеваторлар толы, бидай алаңда жатыр», «сапасын жақсарту үшін астықты араластырып жатырмын», «АҚК сапаны 3 %-ға төмендетіп жатыр». Ақмола облысының аграршылары Agrosearch порталына ауыл шаруашылығы маусымының қорытындылары туралы айтып берді. Ресми түрде мәлімделген рекордтық 7,6 млн тонна астықтың төмен сапасы бұл көрсеткішке көлеңке түсіруде.

Облыста сенімді түрде айтылған рекордтың болған-болмағанын статистика жанама түрде растауы немесе жоққа шығаруы мүмкін. Жалпы өнімнің қандай пайызы рефакцияға (тазартуға) кеткені ресми түрде хабарланбайды. Дегенмен, Agrosearch сауалнамасына қатысқан респонденттер күнделікті мониторингте жалпы «жақсы нәтиже алғандарын» атап өтеді. Сонымен қатар, олардың кейбірі өнімділіктің өткен жылмен салыстырғанда жоғары екенін айтады.
Бұланды ауданының жекелеген өндірушілері бидай өнімділігі 40 ц/га деңгейінде екенін хабарлайды. Сондықтан кейбір респонденттер бұл фактордың да егін жинауды тежегенін көрсетеді. Өйткені «жоғары өнімділікке байланысты комбайндардың жылдамдығы болмады».

Бірқатар респонденттер 23 ц/га нәтижені «жоғары емес» деп атайды. Сонымен қатар, олар біреудің 40 ц/га алғанына күмәнданады.

Біржан сал ауданының аграршысы 20 ц/га өнімділікті аудан бойынша орташа деп бағалайды. Дегенмен, осы ауданның респонденттері арасында 11 ц/га деңгейіндегі көрсеткіштер де кездеседі. Фермерлер астықтың төгілуі туралы айтады.
Бурабай және Ақкөл аудандарында бидайдың орташа өнімділігі – 16 ц/га. Мұнда өнімнің жоғары шығыны туралы деректер сирек кездеседі.

Есіл ауданында, респонденттердің хабарлауынша, жекелеген шаруашылықтарда орташа өнімділік – 18,2 ц/га. Мұндай қорытындыны «біздің аймақ тәуекелді егіншілік аймағы» екенін ескере отырып, «жаман емес» деп санайды.

Целиноград ауданында жекелеген аграршылар «егістікті жылқылар таптап жатыр» деген жеке проблемаға тап болды. Нәтижесінде өнімділік 15-тен 20 ц/га дейін ауытқиды.

Шортанды ауданының аграршылары орташа өнімділікті 12 ц/га, Ерейментау ауданы — 15 ц/га деңгейінде хабарлайды.
Өнімділіктің төмендеуінің жекелеген жағдайлары кездеседі. Мысалы, Астрахан ауданының өндірушісі екі жыл бойы топырақты жұмсартпаған («топырақпен айналысуға үлгермедік»). Нәтижесі – 10 ц/га.

Сондай-ақ, шаруашылық агрономдары жеке әңгімеде басшылықтың «жерге ақша салуға асықпайтынын» байқайды. Немесе «төртінші жыл топырақ қоректендірусіз өмір сүріп жатыр».
Ерейментау ауданының респонденті жерді қолдау үшін айналым қаражатының жетіспейтініне шағымданады.

Қорғалжын ауданында өнімділіктің біркелкі еместігі атап өтіледі. Жауын-шашынға байланысты алқаптар әртүрлі нәтиже көрсетті. Өнімділік 5 ц/га-ға жеткен жекелеген алқаптарда «жалпы орташа 7 ц/га шықты». Орташа есеппен – 9 ц/га. Осы ауданда басты мәселелердің бірі – ақбөкен болып қалуда.

«Енді ашуланбаймыз да — үйреніп кеттік. Жыл сайын бірдей жағдай. Өзіміз қуамыз, тіпті алқапта ақбөкенсіз іш пысады деп әзілдейміз», — дейді осы ауданның аграршысы сауалнамада.

Егіндікөл ауданының аграршылары өткен жылға қарағанда жоғары өнім туралы айтады. Өткен маусымдағы 10 ц/га-ға қарсы биыл 9,5 ц/га. Сонымен қатар, осы шаруашылықтың өндірушілері жоғары сапа туралы хабарлайды.

«Бізде 2 000 тоннаға жуық бидай «хай-про» санатында, желімтегі 30%. Қалғаны – негізінен үшінші класс, 25–27% желімтек. Талдаулар бойынша ең төменгі көрсеткіш 25% шықты, бұл жалпы алғанда өте жақсы», - дейді өндіруші.

Бұл пікірмен Қорғалжын ауданының аграршылары да келіседі.
Барлық аудандардың респонденттері егін жинау кезінде бидай сапасының төмендегенін атап өтеді. Олар бұл егін жинау науқанын ауыр деп атайды. Жаңбыр науқанды кемінде бір аптаға тоқтатуға мәжбүр етті. Ал кей жерлерде техника үш аптаға дейін бос тұрды.
Бұдан басқа, басты мәселе – астықты кептіру. Аграршылар элеваторлардың лық толы екенін айтады. Сондықтан қар жауғанға дейін астық ашық алаңдарда жатты. Сондай-ақ, АҚК «көрсеткіштерді қатты төмендететіні», орташа есеппен 3%-ға дейін төмендететіні хабарланды.

«Менің үшінші класымнан төртінші класс жасап жатыр», - деп атап өтті Бурабай ауданының респонденті.

Ерейментау ауданының аграршысы басқа мысалмен бөліседі.
«Тіпті астықты бір-бірімен араластыруға тура келеді - бір жерден құрғақ, ал бір жерден жаңбырдан кейін ылғалды жинадық, нәтижесінде тұрақты сапа алу үшін», - дейді сұхбаттасушы.
Жақын арада Agrosearch Ақмола облысындағы майлы дақылдарды жинау қорытындысын жариялайды.