11.02.2026, 10:52
Тоқаев: фермерлерді мемлекеттік қолдау жүйесі ашық болуы тиіс
Президент субсидияларды цифрландыруды және оларды алушыларды бақылауды күшейтуді тапсырды
Шаруа қожалықтарын мемлекеттік қолдаудың қолданыстағы тетіктері әлі де ашық емес және түрлі көлеңкелі схемаларға ұрынуда. Бұл туралы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында мәлімдеді. Мемлекет басшысы субсидиялардың цифрлық есебін енгізіп, қолдау алушылардың міндеттемелерінің орындалуын бақылауды күшейтуді тапсырды.
Президенттің айтуынша, қолданыстағы қолдау үлгісі елеулі жаңғыртуды қажет етеді.
«Әртүрлі “көлеңкелі” схемаларға ұрынған фермерлерді мемлекеттік қолдау жүйесі барынша ашық болуы тиіс. Үкімет жыл соңына дейін ақпараттық жүйелерді интеграциялауды аяқтап, субсидиялардың цифрлық есебін жүргізіп, шаруалардың міндеттемелерін бақылауға алуы қажет», — деп атап өтті Тоқаев.
Сонымен қатар ол мал шаруашылығындағы жағдайға ерекше назар аударды. Мемлекет басшысының бағалауынша, бұл салада бірқатар жүйелі мәселелер сақталып отыр және бар әлеует толық пайдаланылмайды.
Президент салада нақты стратегияның жоқтығын, даму қарқынының төмендігін және жұмыстардың үйлесімсіздігін айтты. Сонымен бірге өндірістің едәуір бөлігі жеке қосалқы және шаруа қожалықтарының үлесінде — еттің шамамен 60%-ы, сүттің 80%-ы. Оның пікірінше, мұндай құрылым еңбек өнімділігінің өсуіне мүмкіндік бермейді.
Бұдан бөлек, елде жемшөп базасын қалыптастырудан бастап қайта өңдеу, логистика және өнімді өткізуге дейінгі толық тізбек жолға қойылмаған. Яғни, саланы басқарудың бірыңғай жүйесі жоқ.
«Өкінішке қарай, 2026 жылы біз осындай мәселелер туралы айтуға мәжбүрміз», — деді президент.
Тоқаев шағын шаруашылықтардың кооперациясын белсенді дамыту міндетін де қойды.
«Мұнда шетелдік тәжірибе көрсеткіш бола алады. Нақты құрылған кооперация жүйесінің арқасында Нидерланды ауыл шаруашылығы өнімдерін $130 млрд көлемінде экспорттайды. Үкімет фермерлерді жаңа форматтағы кооперативтерге бірігуге ынталандыру үшін батыл шаралар қабылдауы керек. Биылғы жылдың 1 қыркүйегіне дейін ауыл шаруашылығындағы кооперация туралы жаңа заң әзірлеуді тапсырамын», — деді ол.
Мемлекет басшысы тағы бір маңызды бағыт ретінде ветеринарлық қауіпсіздікті атады. Президенттің сөзінше, бұл салада тиімді жүйе болмайынша, мал шаруашылығының тұрақты дамуы мүмкін емес.
Оның мәліметінше, қазіргі таңда 168 зертхананың тек 27-сі ғана халықаралық стандарттарға сәйкес келеді. Сонымен қатар ветеринар дәрігерлердің жұмысына бақылау әлсіз: соңғы үш жылда малды вакцинациялау бойынша 30 мың жалған акт анықталған.
«Бұл салада түбегейлі тәртіп орнату қажет. Үкімет үш ай ішінде ветеринарияны дамытудың кешенді бағдарламасын қабылдауы тиіс», — деп түйіндеді Тоқаев.
