Қазақстанның ТМД елдерімен тауар айналымы 10 млрд доллардан асты

Қазақстанның Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) елдерімен сауда қатынастары сенімді оң динамика көрсетуде. QazTrade деректері бойынша, 2025 жылдың он айында өзара сауда көлемі 10,4 млрд долларға жетті, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 11%-ға артық.

Экспорттық әлеуетті арттыруда агроөнеркәсіптік кешен негізгі рөл атқарды. Өсім көрсеткіштерін қамтамасыз еткен негізгі тауарлық позициялар – бидай, күнбағыс майы және азық-түлік өнімдері. Сонымен қатар, Қазақстан мысына, мұнайға және металлопркатқа сұраныс жоғары деңгейде сақталуда.

Ерекше белгісі – өңделген өнім экспортының жылдам дамуы. QazTrade деректері бойынша жеткізілім құрылымы сапалы түрде өзгеруде: жоғары қосылған құны бар тауарлардың үлесі өсуде, ал кейбір шикізат (әсіресе табиғи газ) және жартылай фабрикат жеткізілімдері азайып келеді. Сарапшылар бұл құбылысты құлдырау емес, экономиканың өңдеу секторын тереңдетуге бағытталған құрылымдық қайта құрудың белгісі деп бағалайды.

ТМҰ ішіндегі сауда ағымдары теңсіз, бірақ болжамды түрде таралған. Жалпы тауар айналымының шамамен 96%-ы төрт негізгі бағытқа тиесілі:

• Түркия;

• Өзбекстан;

• Қырғызстан;

• Әзербайжан.

Мұндай концентрация логистикалық дәліздердің дамуы және тарихи қалыптасқан шаруашылық байланыстарымен түсіндіріледі, бұл тұрақты сауданы қамтамасыз етеді.

QazTrade бас директоры Айтмұхаммед Алдажаров қазіргі жетістіктерді 160 млн адамнан астам халқы бар Түркі елдері нарығында қазақстандық өнімге тұрақты сұраныспен байланыстырады.

Компания жетекшісінің пікірінше, экспортты әрі қарай дамыту өндіріс және сатып алушылар арасындағы тікелей B2B байланыстарын орнату арқылы мүмкін болады. Бұл артық делдалдарды алып тастап, аймақтағы қазақстандық агробизнес пен өнеркәсіптің позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.