29.07.2025, 09:21
Қазақстанда агросубсидия алушылар үшін қарсы міндеттемелер заң жүзінде бекітілді: не өзгереді
Фермерлер мемлекеттік қолдаудың тиімділігін дәлелдеуі тиіс
Қазақстанда агроөнеркәсіп саласында субсидия алушыларға заңнамалық деңгейде міндеттемелер енгізілді. Енді фермерлер мен ауылшаруашылық кәсіпорындары мемлекеттен алған бюджет қаражатының тиімді пайдаланылғанын нақты көрсеткіштермен дәлелдеуі тиіс. Бұл шара Жоғарғы аудиторлық палатаның (ЖАП) ұсыныстары негізінде жүзеге асырылды, деп хабарлады ведомствоның баспасөз қызметі.
2024 жылғы желтоқсанда жүргізілген мемлекеттік аудит нәтижесінде ауыл шаруашылығын — оның ішінде мал шаруашылығы, аквакультура және егіншілікті — субсидиялау тиімділігі мен ашықтығы бағаланды. Аудит барысында ірі қара мал өсіру мен жалпы мал шаруашылығына берілетін субсидияларға ерекше назар аударылды.
ЖАП сарапшылары бюджет қаражатының мақсатты жұмсалуын бақылауды күшейту және субсидия алушылардың жауапкершілігін арттыру қажет екенін атап өтті. Негізгі ұсыныстардың бірі — қарсы міндеттемелер ұғымын заңнамада бекіту. Яғни, субсидия алған фермерлер мен агрокәсіпорындар нақты нәтижелер көрсетуі керек: өндіріс көлемінің артуы, жұмыс орындарының ашылуы, өнімділіктің көтерілуі немесе мал шаруашылығы көрсеткіштерінің жақсаруы.
Осыған байланысты 2025 жылғы 12 маусымда «Аквакультура, агроөнеркәсіптік кешен, электр энергетикасы мәселелері және жекелеген орталық мемлекеттік органдардың функцияларын қайта бөлу туралы кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы қабылданды. Соның негізінде «қарсы міндеттеме» ұғымы құқықтық практикаға енгізілді — бұл мемлекет пен субсидия алушы шаруашылықтар арасындағы өзара байланыс механизмін күшейтуге бағытталған құрал.
Сарапшылардың пікірінше, бұл жаңалық уәкілетті органдардың бақылау тетігін күшейтіп, агросекторға салынған мемлекеттік инвестициялардың қайтарымын арттыруға мүмкіндік береді. Енді мемлекеттік қолдау тек ынталандыру құралы емес, сонымен қатар тиімділік өлшемі ретінде қарастырылады.
Аудит қорытындысы бойынша берілген өзге де ұсыныстарды іске асыру жалғасып жатыр. ЖАП мәліметінше, субсидияларды басқаруда жүйелі тәсілді енгізу — агроөнеркәсіп кешенінің орнықты дамуы мен елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтудың басты кепілі.
