11.02.2026, 05:27
Қазақстанда АӨК-те терең өңдеу жобалары іске қосылуда
Жаңа жобаларды жүзеге асыру аграрлық нарықтың құрылымын өзгертуі тиіс
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады.
Басым бағыттардың бірі ретінде ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу қуаттарын кеңейту белгіленді. Атап айтқанда, биыл Жамбыл облысында жүгеріні терең өңдейтін ірі өнеркәсіптік парк іске қосылады деп жоспарлануда. Бұл жоба Қазақстанға треонин мен глутамат сияқты өнімдер бойынша әлемдік нарыққа шығуға мүмкіндік береді.
Премьер-министрдің айтуынша, кәсіпорынның іске қосылуы жыл сайын 3 млн тонна көлемінде жүгеріге кепілдендірілген сұраныс қалыптастырады. Қазіргі таңда бүкіл ел бойынша небәрі 1 млн тонна жүгері өндіріледі. Осылайша, бір ғана зауыт нарық конфигурациясын елеулі өзгертіп, аграрлық өндірістің жекелеген бағыттарының дамуына серпін береді, деді Олжас Бектенов.
2025 жылы майлы дақылдарды, жүнді, ет пен сүтті терең өңдеуге, сондай-ақ құрама жем мен шырын өндіруге бағытталған алты кәсіпорын пайдалануға берілді. Бұдан бөлек, тағы он зауыт іске асыру сатысында.
Мұндай бастамаларды ынталандыру үшін мемлекеттік қолдаудың арнайы шаралары қарастырылған. Мысалы, астықты терең өңдеу жобалары бойынша инвестициялық субсидиялар көлемі 50%-ға дейін ұлғайтылды. Сонымен қатар жабдық импорттауға және негізгі қызметті жүргізуге қатысты негізгі салықтардан босату көзделген.
Сонымен бірге агроөнеркәсіп кешенінде өндірістік көрсеткіштерге ғана емес, ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейіне де әсер ететін бірқатар шешілмеген мәселелердің бар екені айтылды. Егер ауқымды инвестициялар мен агротехнологияларды сақтау өсімдік шаруашылығында тиімділікті арттырса, мал шаруашылығы бұл тұрғыда айтарлықтай артта қалып отыр.
Бұл саладағы өсім қарқыны небәрі 2–3% деңгейінде, бұл өзін-өзі қамтамасыз ету, өңдеуді дамыту және экспорт көлемін ұлғайту міндеттерін шешуге жеткіліксіз. Сондай-ақ ветеринария, ғылыми сүйемелдеу және кадрлық қамтамасыз ету салаларында да проблемалар бар.
Сонымен қатар ірі жер иеленушілердің бір бөлігі тек маусымдық жұмыс істейтіні, ал қалған уақытта ауылдарда жұмыссыздық өсетініне назар аударылды. Осыған байланысты 10 мың гектардан астам жері бар шаруашылықтарға мал шаруашылығын міндетті түрде дамыту жөнінде талаптар қойылды. Орындамаған жағдайда жерді алып қоюға дейінгі шаралар қарастырылған.
Үкімет әзірлеген Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары асыл тұқымды мал сатып алуға жеңілдетілген несие беру, малшылардың балаларына білім гранттарын бөлу, қолдан ұрықтандырудың заманауи технологияларын енгізу, сондай-ақ жайылымдық мал шаруашылығын дамыту сияқты құралдарды қамтиды.
