11.02.2026, 05:27

Қазақстанда АӨК-те терең өңдеу жобалары іске қосылуда

Жаңа жобаларды жүзеге асыру аграрлық нарықтың құрылымын өзгертуі тиіс

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады.

Басым бағыттардың бірі ретінде ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу қуаттарын кеңейту белгіленді. Атап айтқанда, биыл Жамбыл облысында жүгеріні терең өңдейтін ірі өнеркәсіптік парк іске қосылады деп жоспарлануда. Бұл жоба Қазақстанға треонин мен глутамат сияқты өнімдер бойынша әлемдік нарыққа шығуға мүмкіндік береді.

Премьер-министрдің айтуынша, кәсіпорынның іске қосылуы жыл сайын 3 млн тонна көлемінде жүгеріге кепілдендірілген сұраныс қалыптастырады. Қазіргі таңда бүкіл ел бойынша небәрі 1 млн тонна жүгері өндіріледі. Осылайша, бір ғана зауыт нарық конфигурациясын елеулі өзгертіп, аграрлық өндірістің жекелеген бағыттарының дамуына серпін береді, деді Олжас Бектенов.

2025 жылы майлы дақылдарды, жүнді, ет пен сүтті терең өңдеуге, сондай-ақ құрама жем мен шырын өндіруге бағытталған алты кәсіпорын пайдалануға берілді. Бұдан бөлек, тағы он зауыт іске асыру сатысында.

Мұндай бастамаларды ынталандыру үшін мемлекеттік қолдаудың арнайы шаралары қарастырылған. Мысалы, астықты терең өңдеу жобалары бойынша инвестициялық субсидиялар көлемі 50%-ға дейін ұлғайтылды. Сонымен қатар жабдық импорттауға және негізгі қызметті жүргізуге қатысты негізгі салықтардан босату көзделген.

Сонымен бірге агроөнеркәсіп кешенінде өндірістік көрсеткіштерге ғана емес, ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейіне де әсер ететін бірқатар шешілмеген мәселелердің бар екені айтылды. Егер ауқымды инвестициялар мен агротехнологияларды сақтау өсімдік шаруашылығында тиімділікті арттырса, мал шаруашылығы бұл тұрғыда айтарлықтай артта қалып отыр.

Бұл саладағы өсім қарқыны небәрі 2–3% деңгейінде, бұл өзін-өзі қамтамасыз ету, өңдеуді дамыту және экспорт көлемін ұлғайту міндеттерін шешуге жеткіліксіз. Сондай-ақ ветеринария, ғылыми сүйемелдеу және кадрлық қамтамасыз ету салаларында да проблемалар бар.

Сонымен қатар ірі жер иеленушілердің бір бөлігі тек маусымдық жұмыс істейтіні, ал қалған уақытта ауылдарда жұмыссыздық өсетініне назар аударылды. Осыған байланысты 10 мың гектардан астам жері бар шаруашылықтарға мал шаруашылығын міндетті түрде дамыту жөнінде талаптар қойылды. Орындамаған жағдайда жерді алып қоюға дейінгі шаралар қарастырылған.

Үкімет әзірлеген Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары асыл тұқымды мал сатып алуға жеңілдетілген несие беру, малшылардың балаларына білім гранттарын бөлу, қолдан ұрықтандырудың заманауи технологияларын енгізу, сондай-ақ жайылымдық мал шаруашылығын дамыту сияқты құралдарды қамтиды.

Қосымша оқыңыз

Азық-түлік корпорациясы пилоттық жоба аясында 2,4 мың тоннадан астам жасымық қабылдады Ұзақ мерзімді форвардтық сатып алу бағдарламасына Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бес шаруашылығы қатысуда Қарашада Ресей бидайының экспорты 2,7 млн тоннаға дейін төмендеуі мүмкін Теміржол инфрақұрылымының шамадан тыс жүктелуі, астық тасымалдайтын вагондардың тапшылығы және кеме қатынасына қойылған шектеулер Ресей астығын сыртқы нарықтарға жеткізу тәуекелдерін арттыруда ҚТЖ Құрық порты арқылы экспорттық жүктерді жөнелтуге уақытша тыйым салды 1 185 вагонның жиналып қалуына байланысты шектеулер 2026 жылғы 19–30 қараша аралығында қолданылады Қазақстанда аграрийлерді жеңілдетілген қаржыландыру көлемі 1,2 трлн теңгеге жетті 2026 жылдың он айында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 5,2%-ға өсіп, 8,9 трлн теңгеге жетті, ал субсидия түріндегі мемлекеттік қолдаумен 25 мыңға жуық шаруашылық қамтылды ШҚО аграрийлері 456,8 мың тонна күнбағыс жинады Дәнді және дәнді-бұршақты дақылдардың жалпы түсімі 428,7 мың тоннаға жетіп, орташа өнімділігі 17,4 ц/га құрады Солтүстік Қазақстан облысы дәнді дақылдардың өнімділігі бойынша көш бастады Өңір аграрийлері 4,9 млн тонна астық жинады, ал ауыл шаруашылығына тартылған инвестициялар көлемі 170,2 млрд теңгеге жетті ҚТЖ-ға астық тасымалдауға берілген өтінімдерді біркелкі бөлуді қамтамасыз ету тапсырылды Астық нарығына қатысушылар тасымалдау жоспарларын келісу және негізгі теміржол бағыттарының өткізу қабілетіне қатысты мәселелерді көтерді Қазақстанда ауыл шаруашылығы санағының қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының саны екі еседен астам өсті 2025 жылғы санақ деректеріне сәйкес, елдегі егіс алқаптары 23,2 млн гектарға жетті, ал майлы дақылдардың үлесі 4%-дан 17%-ға дейін ұлғайды