13.07.2026, 00:36
Тәжікстан билігі Қазақстан мен Ресей жерлерінде майлы дақылдар өсіруді жоспарлап отыр
Қазақстан мен Ресейде өсірілген шикізатты Тәжікстандағы өңдеу кәсіпорындарына жеткізу көзделуде
Тәжікстан билігі Қазақстан мен Ресей аумағында майлы дақылдарды өсіру мүмкіндігін қарастырып жатыр. Өсірілген шикізат кейін Тәжікстанға жеткізіліп, жергілікті кәсіпорындарда қайта өңделмек. Бұл туралы «Азия Плюс» агенттігінің хабарлауынша, Тәжікстанның өнеркәсіп және жаңа технологиялар министрі Шерали Кабир мәлімдеді.
Министрдің айтуынша, елдің май өңдеу саласындағы негізгі мәселелердің бірі – отандық шикізаттың жеткіліксіздігі. Жер ресурстарының шектеулі болуына байланысты Тәжікстан шикізатты негізінен Қазақстан мен Ресейден импорттауға мәжбүр.
Шерали Кабир Тәжікстан президенті қазақстандық тараппен тәжік фермерлеріне майлы дақылдар өсіру үшін жер телімдерін беру мәселесін талқылауды тапсырғанын айтты.
Сонымен қатар, министрдің сөзінше, Башқұртстан басшылығы да майлы дақылдарды өсіруге арналған жерлерді беруге дайын екенін білдірген. Өндірілген шикізатты кейін Тәжікстанға әкеліп, жергілікті кәсіпорындарда өңдеу жоспарланып отыр.
Министр республикадағы қайта өңдеу кәсіпорындарының қуаты жеткілікті екенін, алайда шикізат тапшылығы, жоғары логистикалық шығындар және бәсекелестік қиындықтарына байланысты олардың бір бөлігі толық қуатында жұмыс істемейтінін атап өтті.
Оның айтуынша, майлы дақылдарды елден тыс жерде өсіру тәжік кәсіпорындарын қажетті шикізатпен қамтамасыз етіп, республикадағы өсімдік майы өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Бұған дейін Шерали Кабир Тәжікстанда өндірілетін өсімдік майы ішкі сұраныстың небәрі 21%-дан сәл ғана астамын қамтамасыз ететінін хабарлаған болатын. Жыл сайынғы қажеттілік 150 мың тоннадан асқанымен, елдегі 72 кәсіпорын небәрі 25–30 мың тонна өнім шығара алады.
Негізгі мәселе – шикізат тапшылығы. 100 мың тонна өсімдік майын өндіру үшін шамамен 833 мың тонна майлы дақыл тұқымы қажет. Ал елде зығыр, мақсары, рапс, күнбағыс, күнжіт және басқа да майлы дақылдардың жалпы өнімі 100 мың тоннаға да жетпейді.
Соның салдарынан Тәжікстан жыл сайын өсімдік майын импорттауға шамамен 170–180 млн АҚШ долларын жұмсайды. Бұл өнімнің негізгі жеткізушілері Қазақстан мен Ресей болып қала береді. Бұған дейін тараптар екі елден жеткізілетін шикізатты өңдейтін бірлескен кәсіпорын құру мүмкіндігін де талқылаған.
