17.02.2026, 11:06
Салық өзгерістеріне байланысты астық нарығында тоқырау байқалды
Бизнес ҚҚС қайтару тәртібін қайта қарауды сұрайды
Қазақстанда жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау кезінде қосылған құн салығын қолдану нормасы түзетілді. Есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы 80%-ға қысқартылды. Осыған байланысты астық трейдерлері мен салалық қауымдастықтар үкіметке аталған норманы қайта қарау туралы ұсыныс жасап, оның ішкі нарыққа ықтимал салдарына назар аударды.
Вице-премьер — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің атына жолданған хатта сала өкілдері ҚҚС қайтару көлемінің қысқаруы қосымша салық жүктемесін қалыптастыратынын мәлімдеді. Олардың бағалауынша, бұл жүктеме ішкі сатып алу бағаларын төмендету арқылы ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне ауыстырылады. Аграршылар табысының ықтимал қысқаруы 12,8%-ға дейін жетуі мүмкін, бұл өз кезегінде рентабельділік пен өндіріс көлеміне әсер етеді.
Мәселе Салық кодексін енгізу жөніндегі Жобалық кеңсе отырысында қаралды. Алайда талқылау қорытындысы бойынша уәкілетті мемлекеттік органдар қолданыстағы норманы қайта қарау жөнінде әзірге шешім қабылдаған жоқ.
Үкімет түсіндіргендей, қолданыстағы заңнамаға сәйкес ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері экспорт кезінде бұрын есепке жатқызылған ҚҚС-тың 80%-ын азайтуға міндетті. Тиісінше, қайтару мөлшері 20% көлемінде жүзеге асырылады, өйткені өндірушілер салық міндеттемелерін 80%-ға төмендету құқығына ие. Бұл норма тек өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығы өнімдеріне, сондай-ақ олардың бастапқы өңделген түрлеріне ғана қолданылады.
Сонымен қатар Ұлттық экономика министрлігі ауыл шаруашылығы және өңделген өнімдерді экспорттау кезінде ҚҚС қолдану тәртібі бойынша ресми түсіндірме дайындап жатқаны хабарланды.
Қалыптасқан белгісіздік аясында Қазақстан Астық одағы талдау комитетінің басшысы Евгений Карабанов нарықта тоқырау белгілері байқалғанын айтты. Оның сөзінше, кейбір экспорттаушылар астықты сатып алу мен өткізуді уақытша тоқтатса, басқалары бұрын жасалған келісімшарттарды орындауды жалғастыруда.
Сарапшының пікірінше, ҚҚС мәселесі бойынша айқындық болмаған жағдайда жақын перспективада қазақстандық астықтың ішкі және экспорттық бағаларына түзетулер енгізілуі мүмкін.
