15.01.2026, 13:07
Қаңтардың басындағы аномальды жылу мен жауын-шашын тапшылығы: Қазақстанның оңтүстігінде күздік дақылдар қысты қалай өткерді
Қазақстанның оңтүстігінде күздік дақылдардың қыстау жағдайы: агрометеорологиялық шолу
Температуралық ауытқулар мен ылғалдың жетіспеуіне қарамастан, агрометеорологтар дәнді дақылдардың қыстау жағдайын қанағаттанарлық деп бағалап отыр. Дегенмен жекелеген аудандарда қауіптер сақталуда.
«Қазгидромет» РМК мониторинг деректеріне сәйкес, қаңтардың бірінші онкүндігінде республиканың оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлерінде ауа температурасы климаттық нормадан 2–4°С-қа жоғары болды. Жылыну аясында негізгі астық егілетін аймақтарда атмосфералық жауын-шашын тапшылығы байқалды.
Осы кезеңде күздік дақылдар қысқы тыныштық фазасында болды. Сарапшылардың айтуынша, қыстап жатқан егістіктерге зиян келтіруі мүмкін сыни төмен температуралар тіркелмеген. Жалпы алғанда, агрометеорологиялық жағдай өнімнің сақталуына қолайлы болды, алайда өңірлер бойынша ахуал әркелкі.
Алматы облысы
Облыстың астық егілетін аудандарында ауаның ең төменгі температурасы –8…–11°С аралығында болды. Түптену түйіні деңгейіндегі температура –6°С-қа дейін төмендеді, бұл рұқсат етілген шектерде.
Өңірде топырақтың қату тереңдігі айтарлықтай — 19-дан 44 см-ге дейін. Жылуоқшаулағыш қызмет атқаратын қар жамылғысы біркелкі қалыптаспаған (биіктігі 4–9 см).
Маңызды: Агрометеорологтар қар жамылғысының биіктігі 5 см-ден аспайтын шаруашылықтар үшін қауіп бар екенін ескертеді. Қатты аяз болған жағдайда мұндай алқаптарда әлсіз дамыған өсімдіктер зақымдануы мүмкін.
Аумақтың басым бөлігінде жауын-шашын аз түсті, тек Жамбыл ауданында олардың мөлшері нормадан жоғары болды.
Жетісу облысы
Бұл өңірде көршілес аймақтармен салыстырғанда ең төмен ауа температуралары тіркелді: –13…–19°С. Алайда егістіктер сенімді қорғауда — қар жамылғысының биіктігі 10–18 см, ал кейбір учаскелерде 21 см-ге дейін жетеді. Топырақ 19 см-ге дейін қатқан. Жауын-шашын тапшылығы да байқалды.
Жамбыл облысы
Өңірде қалыпты аяздар байқалды (–5…–8°С). Түптену түйіні аймағындағы топырақ температурасы оң болды (+3°С). Жылынуға байланысты қар жамылғысы дерлік толық еріді. Онкүндіктің соңына қарай топырақтың қатуы 2–9 см, кей жерлерде 16 см-ге дейін жетті. Түскен жауын-шашын мөлшері нормативтен төмен болды.
Түркістан облысы
Ең оңтүстік өңірде қыстау жағдайлары да ылғал тапшылығы аясында өтті (жауын-шашын көпжылдық орташа көрсеткіштерден аз түсті). Ауаның ең төменгі температурасы –5…–8°С аралығында болды, ал түптену түйіні деңгейінде –3°С тіркелді. Қар жамылғысы болмады. Онкүндіктің ерекшелігі — топырақтың күйі: ол негізінен жібіген, тек жекелеген жерлерде 4–6 см-ге дейін қату байқалды.
