15.01.2026, 07:07

Қаңтардың басындағы аномальды жылу мен жауын-шашын тапшылығы: Қазақстанның оңтүстігінде күздік дақылдар қысты қалай өткерді

Қазақстанның оңтүстігінде күздік дақылдардың қыстау жағдайы: агрометеорологиялық шолу

Температуралық ауытқулар мен ылғалдың жетіспеуіне қарамастан, агрометеорологтар дәнді дақылдардың қыстау жағдайын қанағаттанарлық деп бағалап отыр. Дегенмен жекелеген аудандарда қауіптер сақталуда.

«Қазгидромет» РМК мониторинг деректеріне сәйкес, қаңтардың бірінші онкүндігінде республиканың оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлерінде ауа температурасы климаттық нормадан 2–4°С-қа жоғары болды. Жылыну аясында негізгі астық егілетін аймақтарда атмосфералық жауын-шашын тапшылығы байқалды.

Осы кезеңде күздік дақылдар қысқы тыныштық фазасында болды. Сарапшылардың айтуынша, қыстап жатқан егістіктерге зиян келтіруі мүмкін сыни төмен температуралар тіркелмеген. Жалпы алғанда, агрометеорологиялық жағдай өнімнің сақталуына қолайлы болды, алайда өңірлер бойынша ахуал әркелкі.

Алматы облысы

Облыстың астық егілетін аудандарында ауаның ең төменгі температурасы –8…–11°С аралығында болды. Түптену түйіні деңгейіндегі температура –6°С-қа дейін төмендеді, бұл рұқсат етілген шектерде.

Өңірде топырақтың қату тереңдігі айтарлықтай — 19-дан 44 см-ге дейін. Жылуоқшаулағыш қызмет атқаратын қар жамылғысы біркелкі қалыптаспаған (биіктігі 4–9 см).

Маңызды: Агрометеорологтар қар жамылғысының биіктігі 5 см-ден аспайтын шаруашылықтар үшін қауіп бар екенін ескертеді. Қатты аяз болған жағдайда мұндай алқаптарда әлсіз дамыған өсімдіктер зақымдануы мүмкін.

Аумақтың басым бөлігінде жауын-шашын аз түсті, тек Жамбыл ауданында олардың мөлшері нормадан жоғары болды.

Жетісу облысы

Бұл өңірде көршілес аймақтармен салыстырғанда ең төмен ауа температуралары тіркелді: –13…–19°С. Алайда егістіктер сенімді қорғауда — қар жамылғысының биіктігі 10–18 см, ал кейбір учаскелерде 21 см-ге дейін жетеді. Топырақ 19 см-ге дейін қатқан. Жауын-шашын тапшылығы да байқалды.

Жамбыл облысы

Өңірде қалыпты аяздар байқалды (–5…–8°С). Түптену түйіні аймағындағы топырақ температурасы оң болды (+3°С). Жылынуға байланысты қар жамылғысы дерлік толық еріді. Онкүндіктің соңына қарай топырақтың қатуы 2–9 см, кей жерлерде 16 см-ге дейін жетті. Түскен жауын-шашын мөлшері нормативтен төмен болды.

Түркістан облысы

Ең оңтүстік өңірде қыстау жағдайлары да ылғал тапшылығы аясында өтті (жауын-шашын көпжылдық орташа көрсеткіштерден аз түсті). Ауаның ең төменгі температурасы –5…–8°С аралығында болды, ал түптену түйіні деңгейінде –3°С тіркелді. Қар жамылғысы болмады. Онкүндіктің ерекшелігі — топырақтың күйі: ол негізінен жібіген, тек жекелеген жерлерде 4–6 см-ге дейін қату байқалды.

Қосымша оқыңыз

Қазақстанда дәнді дақылдар егісіндегі отандық тұқымдардың үлесін 43,7%-дан 80%-ға дейін арттыру жоспарлануда 2026 жылы қазақстандық тұқымдармен 6,5 млн гектар дәнді дақыл егілді, ал ҰАҒББО ғалымдары үш жыл ішінде ауыл шаруашылығы дақылдарының 109 жаңа сорты мен буданын әзірледі Қазақстанда HORSCH және CLAAS ауыл шаруашылығы техникасының өндіріс көлемі 281,4 млрд теңгеге жетті Петропавлда өндіріс іске қосылғаннан бері 295 HORSCH егіс кешені, 864 комбайн, 397 трактор және 621 CLAAS жаткасы шығарылды Азық-түлік корпорациясы пилоттық жоба аясында 2,4 мың тоннадан астам жасымық қабылдады Ұзақ мерзімді форвардтық сатып алу бағдарламасына Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бес шаруашылығы қатысуда Қарашада Ресей бидайының экспорты 2,7 млн тоннаға дейін төмендеуі мүмкін Теміржол инфрақұрылымының шамадан тыс жүктелуі, астық тасымалдайтын вагондардың тапшылығы және кеме қатынасына қойылған шектеулер Ресей астығын сыртқы нарықтарға жеткізу тәуекелдерін арттыруда ҚТЖ Құрық порты арқылы экспорттық жүктерді жөнелтуге уақытша тыйым салды 1 185 вагонның жиналып қалуына байланысты шектеулер 2026 жылғы 19–30 қараша аралығында қолданылады Қазақстанда аграрийлерді жеңілдетілген қаржыландыру көлемі 1,2 трлн теңгеге жетті 2026 жылдың он айында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 5,2%-ға өсіп, 8,9 трлн теңгеге жетті, ал субсидия түріндегі мемлекеттік қолдаумен 25 мыңға жуық шаруашылық қамтылды ШҚО аграрийлері 456,8 мың тонна күнбағыс жинады Дәнді және дәнді-бұршақты дақылдардың жалпы түсімі 428,7 мың тоннаға жетіп, орташа өнімділігі 17,4 ц/га құрады Солтүстік Қазақстан облысы дәнді дақылдардың өнімділігі бойынша көш бастады Өңір аграрийлері 4,9 млн тонна астық жинады, ал ауыл шаруашылығына тартылған инвестициялар көлемі 170,2 млрд теңгеге жетті