03.06.2026, 00:38
FOC 2026 масложировой нарығы мен АӨК-тің жетекші қатысушыларын жинайды
Масложировой сала шикізаттық емес экспорт пен ел экономикасының өсуінің негізгі драйверлерінің бірі болып қала береді
5 маусым күні Астанада бесінші мерейтойлық халықаралық «FOC 2026: Fats and Oils Conference» масложировой конференциясы өтеді. Іс-шараға 330-дан астам делегат қатысып, нарықтың өзекті үрдістерін, саланың негізгі сын-қатерлерін және агроөнеркәсіптік кешен мен халықаралық сауданы одан әрі дамыту перспективаларын талқылайды.
Конференцияны Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің, Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің және «QazTrade» сауда саясатын дамыту орталығы» АҚ қолдауымен «Майлы дақылдарды өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігі ұйымдастырады.
Алаңда майлы дақылдарды өңдейтін 50-ден астам отандық кәсіпорынның басшылары, мемлекеттік органдардың, қаржы ұйымдарының, ірі агрохолдингтердің, логистикалық компаниялардың және талдау орталықтарының өкілдері бас қосады. Сондай-ақ өнім импорттаушылары мен майлы дақылдарды сақтау және өңдеу жабдықтарын жеткізушілер қатысады. Конференцияға АҚШ, Қытай, Еуропа елдері, Балтық мемлекеттері, Таяу Шығыс және Орталық Азияны қоса алғанда 18 елдің өкілдері келеді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның масложировой саласы рекордтық көрсеткіштерге қол жеткізді. Өндіріс көлемі 1,57 млн тоннадан асып, экспорттық түсім 963 млн АҚШ долларын құрады. Бұл көрсеткіш 2021 жылмен салыстырғанда төрт есе жоғары, ол кезде экспорттық түсім 240 млн доллар деңгейінде болған.
Бүгінде масложировой сектор ел экономикасының өсуі мен шикізаттық емес экспортты дамытудағы негізгі бағыттардың бірі саналады. 2025 жылдың қорытындысында өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының валюталық түсімінің 27%-ы осы саланың үлесіне тиесілі болды.
Соңғы төрт жылда күнбағыс майын өндіру көлемі 2,3 есеге артып, 2025 жылдың қорытындысы бойынша 752 мың тоннадан асты. Сонымен қатар ішкі нарықтағы импорттық күнбағыс майының орташа үлесі 2022–2025 жылдары 18%-ға дейін қысқарды. Ал 2015–2021 жылдары бұл көрсеткіш шамамен 39% болған.
Қазіргі уақытта қазақстандық масложировой өнімдер 20-дан астам елге экспортталады. Негізгі өткізу нарықтары қатарында Қытай, Орталық Азия елдері, Еуропалық одақ мемлекеттері, соның ішінде Германия, Италия, Дания, Польша, Швеция, Норвегия және Балтық елдері, сондай-ақ Ауғанстан мен Иран бар.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан күнбағыс майын экспорттау бойынша әлемде 6-орынға және Қытай нарығында 2-орынға ие болды. Сонымен қатар республика Өзбекстан мен Тәжікстанға өсімдік майларын жеткізуде 90%-дан астам үлеспен көш бастап тұр, Орталық Азияның күнбағыс шротына деген сұранысын толық қамтамасыз етеді және Еуропалық одаққа жеткізілетін өнім бойынша үздік үштікке кіреді.
Экспорттық әлеуетті одан әрі дамыту үшін Майлы дақылдарды өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы 2026–2028 жылдарға арналған экспортты дамыту жөніндегі Жол картасын әзірледі. Құжат Халықаралық сауда орталығының (ITC) әдістемесі мен техникалық қолдауын пайдалана отырып және Еуропалық одақ қаржыландыратын Ready4Trade Орталық Азия жобасы аясында QazTrade ұйымының қолдауымен дайындалды.
Жол картасын іске асыру нәтижесінде 2028 жылға қарай экспорттық түсімді 60%-ға арттырып, 1,5 млрд АҚШ долларына жеткізу жоспарлануда. Бұл Қазақстанға күнбағыс майының әлемдегі ең ірі төрт экспорттаушысының қатарына кіруге мүмкіндік береді. Ал стратегиялық мақсат – күнбағыс майын жеткізуші әлемдік ТОП-3 елдің қатарына қосылу.
