23.10.2026, 01:25
Қазақстан жыл басынан бері 1,37 млн тоннадан астам бидай ұнын экспорттады
Қазақстандық ұнның негізгі сатып алушысы Ауғанстан болып қала береді. Бұл елге қаңтар–тамыз айларында 874,3 мың тонна өнім жеткізілді
Қазақстан 2026 жылдың қаңтар–тамыз айларының қорытындысы бойынша бидай ұнының экспорт көлемін ұлғайтты. Өсім жеткізілімдердің заттай көлемінде де, ақшалай құнында да тіркелді. Бұл туралы Қазақстан астық өңдеушілер одағы ҚР Ұлттық статистика бюросының деректеріне сілтеме жасап хабарлады.
Ағымдағы жылдың сегіз айында Қазақстан сыртқы нарықтарға СЭҚ ТН 1101 тауарлық позициясына жататын 1 376 181 тонна бидай ұнын жеткізді. Экспорт көлемі 1 105 063 тоннаны құраған 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жеткізілімдер 24,5%-ға немесе 271,1 мың тоннаға өсті.
Бұл ретте экспорттық түсім одан да жоғары қарқынмен артты. Оның көлемі бір жыл бұрынғы 286,4 млн АҚШ долларынан 399,9 млн долларға жетті. Осылайша, өсім 39,6%-ды немесе 113,5 млн долларды құрады.
Қазақстан астық өңдеушілер одағының президенті Ж. Мотышев атап өткендей, қазақстандық ұнның ең ірі сатып алушысы Ауғанстан болып қала береді. 2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында бұл елге 874,3 мың тонна өнім экспортталды, бұл өткен жылдың көрсеткішінен 47,5%-ға артық. Жеткізілімдердің құны 70%-ға өсіп, 246,8 млн АҚШ долларына жетті.
Экспорттың негізгі бағыттары арасында екінші орында Өзбекстан тұр. Есепті кезеңде өзбек нарығына жеткізілген өнім көлемі 222,2 мың тоннаны құрап, 2025 жылдың қаңтар–тамыз айларымен салыстырғанда 13%-ға төмендеді. Жеткізілім көлемінің қысқаруына қарамастан, Өзбекстан қазақстандық ұн тарту кәсіпорындары үшін негізгі өткізу нарықтарының бірі болып қала береді.
Басқа бағыттарда да оң динамика байқалады. Қырғызстанға бидай ұнын жеткізу 14,9%-ға өсіп, 134,4 мың тоннаға жетті. Түрікменстанға экспорт 13,3%-ға ұлғайып, 80 мың тоннаны, ал Тәжікстанға жеткізілімдер 53,1%-ға артып, 45,9 мың тоннаны құрады.
Сонымен қатар Ресейге жеткізілім көлемі 13,5%-ға өсті, ал Беларуське экспорт екі есеге ұлғайды. Салалық бірлестіктің мәліметінше, бірқатар шетелдік нарықтарда өсім тек заттай көлемде ғана емес, ақшалай мәнде де байқалады.
Экспорттың жеке бағыты ретінде жемдік ұн мен жемдік қоспалар сақталып отыр. 2026 жылдың алғашқы сегіз айының қорытындысы бойынша олардың шетелге жеткізілу көлемі 2,4 млн тоннаға жетті. Ақшалай мәнде бұл өнімдердің экспорты 577,6 млн АҚШ долларын құрады.
Қазақстан астық өңдеушілер одағының мәліметінше, жеткізілім көлемі мен экспорттық түсімнің артуы отандық ұн тарту өнеркәсібінің халықаралық нарықтардағы дамуын көрсетеді. Өңірлік нарықтардағы бәсекелестіктің күшеюіне қарамастан, қазақстандық кәсіпорындар сату географиясын кеңейтіп, экспорт көлемін ұлғайтуды жалғастыруда.
Ж. Мотышевтің айтуынша, сала үшін жеткізілімдердің заттай көлемінің ұлғаюымен қатар валюталық түсімнің өсуі де маңызды. Бұл астық өңдеу кәсіпорындарын дамытуға және ел ішіндегі өндірісті одан әрі кеңейтуге қосымша мүмкіндіктер жасайды.
Астықты өңдеу қосылған құны жоғары өнімдердің кең ауқымын қамтиды. Азық-түлік ұнынан бөлек, оларға макарон, нан-тоқаш және кондитерлік өнімдер, кебек, крахмал, глютен, аминқышқылдары, биоэтанол және тамақ, фармацевтика мен биотехнология өнеркәсібінде қолданылатын басқа да өнімдер жатады.
Өңдеудің кейінгі кезеңдерін дамыту жаңа жұмыс орындарын құрумен, салық түсімдерін ұлғайтумен, өндірістік құзыреттерді кеңейтумен және капиталды ұлттық экономикада сақтаумен байланысты.
Қазақстанның ұн тарту саласы Мемлекет басшысының экспорттағы өңделген өнім үлесін 70%-ға жеткізу жөніндегі тапсырмасын іске асыру аясында экспорттық бағыттарды дамытуды жалғастыруда.
