Қазақстанда наурыздағы экспорттың төмендеуі аясында Ресейден бидай импорты өсті

Қазақстандық жұмсақ және қатты бидай экспорты наурыз айында ақпанмен салыстырғанда 4,6%-ға төмендеп, 809,6 мың тоннаны құрады (ЕАЭО елдерін есепке алмағанда). Сонымен қатар бұл көрсеткіш 2025 жылғы наурызбен салыстырғанда 18%-ға жоғары. Бұл туралы Қазақстан астық одағының аналитика комитетінің басшысы Евгений Карабанов хабарлады.

Оның айтуынша, наурыздағы жеткізілімдердің қысқаруы маусымдық факторларға, ҚҚС қайтарымының 20%-ға дейін төмендеуіне байланысты экспорттаушылардың табыстылығының азаюына, сондай-ақ теңгенің негізгі валюталарға қатысты айтарлықтай нығаюына байланысты болды.

Соған қарамастан, ағымдағы маркетингтік жылдың (МЖ) алдыңғы айларындағы жоғары жеткізілім қарқынының арқасында экспорт рекордтық деңгейде қалып отыр. Жеті айдың (қыркүйек–наурыз) қорытындысы бойынша экспорт көлемі 5 млн 976,2 мың тоннаға жетіп, өткен маусымның сәйкес кезеңінен 12%-ға жоғары болды.

Экспорттың негізгі бағыттары бұрынғыдай Орталық Азия елдері — Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан және Түрікменстан болып қала береді. Бұл елдерге 4 млн 560,9 мың тонна жөнелтілді (өткен жылы — 3 млн 915,1 мың тонна), ал олардың жалпы экспорттағы үлесі 76,3%-ға дейін өсті (өткен жылы — 73,6%). Оның ішінде Өзбекстанның үлесі 59,5%-ды құрады (өткен жылы — 47,8%).

Ағымдағы маусымда бірқатар елдерге жеткізілімдер өсті: Өзбекстанға экспорт 26%-ға, Ауғанстанға екі еседен астам, Түркияға 27 есе, Грузияға 16%-ға, Ұлыбританияға екі есе, Бельгияға 1,6 есе, Португалияға 2,85 есе артты.

Сонымен қатар кейбір бағыттар бойынша экспорт төмендеді. Түрікменстанға жеткізілімдер шамамен үш есеге азайып, 15,1 мың тоннаны құрады, Тәжікстанға — 6,7%-ға (841,6 мың тонна), Әзербайжанға — 2,5 есе (191,4 мың тонна), Латвияға — 1,9 есе (20,1 мың тонна), Италияға — 24%-ға (219,2 мың тонна), Норвегияға — 2,35 есе (3,4 мың тонна). Мароккоға жеткізілімдер толық тоқтады (94,6 мың тоннадан нөлге дейін).

Евгений Карабановтың айтуынша, Қытайға бидай экспортының 14,2 есеге дейін, 9,4 мың тоннаға дейін күрт төмендеуі жемдік ұн жеткізілімдерінің айтарлықтай өсуімен өтелді — олар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1 млн 161,3 мың тоннаға, яғни екі еседен астам артты.

Сонымен қатар, 2025/26 МЖ қыркүйек–наурыз айларында берілген фитосанитарлық сертификаттар деректері бойынша Қазақстанға Ресейден бидай импорты 1 млн 257,6 мың тоннаны құрады. Наурыз айында импорт көлемі ақпанмен салыстырғанда шамамен 1,65 есе өсіп, 382,3 мың тоннаға жетті.

Жеті айдың қорытындысы бойынша Астық одағы Қазақстанға бидай импортының болжамын 2025/26 МЖ үшін 300 мың тоннаға арттырып, 1,7 млн тоннаға жеткізді. Қазақстандық бидай экспортының (жұмсақ және қатты) жалпы болжамы да 200 мың тоннаға өсіп, 8 млн тоннаны құрады.