22.06.2026, 01:14
Билік аграрлық сектор үшін ҚҚС қайтару тәртібін қайта қарады
Салықтық реттеудегі өзгерістер аграрлық экспорттаушылар үшін тұрақты жұмыс жағдайларын қамтамасыз етуге бағытталған
Қазақстанда ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушылар үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын түзету нормасы алып тасталады. Мұндай шешім Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен жаңа Салық кодексін енгізу жөніндегі Жобалық кеңсе отырысында қабылданды.
Отырыс барысында жаңа Салық кодексіндегі ең көп талқыланған нормалардың бірі қаралды. Ол нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын айналымда пайдаланылатын ауыл шаруашылығы өнімдеріне, балық өсіру және кәсіпшілік балық аулау өнімдеріне қатысты ҚҚС жеңілдігін қолдану тәртібіне қатысты болды. Әңгіме экспорт кезінде осындай өнімдер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын 80%-ға азайтуды көздейтін Салық кодексінің 484-бабы туралы болып отыр.
Талқылау барысында салалық қауымдастықтар, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен экспорттаушылар экспорттық жеткізілімдер бойынша ҚҚС-ты толық өтеу тетігін сақтап қалу аграрлық секторды қолдаудың қосымша шарасы болатынын және қазақстандық өнімнің сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін сақтауға мүмкіндік беретінін атап өтті.
Отырыс қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушылар үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын түзету қолданылмайтын болды. Осылайша, Салық кодексінің 484-бабындағы тиісті норма алынып тасталады.
ҚҚС қайтару туралы талаптардың негізділігі «пирамида әдісі» деп аталатын тәсілді қолдана отырып жүргізілетін салықтық тексеру арқылы расталады. Бұл әдіс тауардың қозғалысы мен салықтың төлену тізбегін ауыл шаруашылығы өндірушісінен бастап экспорттаушыға дейін толық бақылауға мүмкіндік береді. Тексеру нәтижелері оң болған жағдайда экспорттаушы бұрын төленген ҚҚС-ты толық көлемде қайтара алады.
Айта кету керек, есепке жатқызылатын ҚҚС-ты түзету нормасы енгізілген кезде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін жеңілдік те кеңейтілген болатын: бюджетке төленуге тиіс ҚҚС сомасын азайту мөлшері 70%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды. Экспорттық ҚҚС-ты қайтарудың қолданыстағы тәртібін сақтау туралы шешімге байланысты жеңілдіктің бұрынғы деңгейін – 70%-ды қайтару ұсынылып отыр.
Сонымен қатар Мемлекеттік кірістер комитеті Ұлттық банкпен бірлесіп ҚҚС қайтару кезінде цифрлық теңгені пайдалану тетігін әзірлеуде. Бұл құралды енгізу жұмыстарын ағымдағы жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр. Жаңа механизм ең алдымен экспорттаушыларға бағытталған және салықты қайтару мерзімдерін едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.
Цифрлық теңгені пайдалану ерікті негізде жүзеге асырылады. Кәсіпорындар ҚҚС қайтарудың қолданыстағы тәртібі мен жаңа механизмнің бірін өздері таңдай алады.
Серік Жұманғариннің айтуынша, шешім қабылдау кезінде салалық бірлестіктердің, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің және экспорттаушылардың ұсыныстары ескерілген. Оның сөзінше, таңдалған тәсіл аграршыларды қолдаудың қолданыстағы шараларын сақтауға, экспорттаушылар үшін болжамды әрі тұрақты жұмыс жағдайларын қамтамасыз етуге және қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін қолдауға мүмкіндік береді.
