18.05.2026, 00:11
Қазақстан Түркістан облысында жасанды жаңбыр шақыру жобасын бастады
Жоба БАӘ мамандарымен бірлесіп жүзеге асырылып, Қазақстанның оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығы аумақтарындағы құрғақшылық салдарын азайтуға бағытталған
Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыру жобасы іске қосылды. Жоба су қоймаларының толу деңгейін көтеруге және Қазақстанның оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығы жерлерін сумен қамтамасыз етуге бағытталған. Инициативаның ықтимал экономикалық тиімділігі жылына 35 млрд теңгеге дейін бағаланады, деп хабарлады Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің баспасөз қызметі.
Ведомствоның мәліметінше, технологияны қолдану Түркістан облысындағы 911 мың гектардан астам егістік жерлер үшін құрғақшылық пен су тапшылығының салдарын азайтуға мүмкіндік береді. Жоба 1980-жылдардың соңынан бері ауа райын модификациялау және жауын-шашынды жасанды көбейту технологияларымен айналысып келе жатқан БАӘ Ұлттық метеорология орталығымен бірлесіп жүзеге асырылуда.
«Қазақстан климаттық тұрақтылықтың жаңа жүйесін қалыптастыруға нақты қадам жасап отыр. Өңірде алғаш рет жауын-шашынды жасанды түрде көбейту саласында осындай ауқымды жоба іске қосылуда. Бұл біз үшін ғылымға, халықаралық әріптестікке және цифрлық технологияларға негізделген заманауи климаттық инфрақұрылымды қалыптастырудың бастамасы. Жоба әлемнің жетекші сарапшыларымен бірлесіп жүзеге асырылып, технологияларды трансферттеу мен қазақстандық мамандарды даярлауға негіз қалайды», — деді жобаның іске қосылу рәсімінде премьер-министрдің орынбасары — жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев.
Халықаралық бағалауларға сәйкес, жасанды жаңбыр шақыру технологиялары жауын-шашын көлемін табиғи деңгеймен салыстырғанда 10–20%-ға арттыра алады. Мұндай технологиялар Қытайда, АҚШ-та, БАӘ-де, Францияда және Сауд Арабиясында кеңінен қолданылады.
Жоба суға қажеттілігі жоғары аудандарда, ең алдымен ауыл шаруашылығы жерлерінде жергілікті деңгейде жүзеге асырылуда. Жұмыс аймақтарын таңдау метеорологиялық қызметтер мен профильдік мемлекеттік органдармен бірлесіп, ауа райы жағдайларын, экологиялық ахуалды және сумен қамтамасыз ету деңгейін ескере отырып жүргізіледі. Технологияның әсер ету радиусы 5 шақырымнан аспайды және ауқымды ауа райы құбылыстарының қалыптасуымен байланысты емес. Жұмыстарды жүргізу үшін халықаралық тәжірибеде қолданылатын тұз негізіндегі реагенттер пайдаланылады.
Ынтымақтастық аясында БАӘ Ұлттық метеорология орталығының мамандары Түркістан облысының қызметкерлерін ауа райын модификациялау технологияларына оқытуда. Оқытуға метеорологтар, ұшқыштар, инженерлер және профильдік мамандар қатысуда. Сонымен қатар технологияны Қазақстанның басқа өңірлерінде енгізу және отандық климаттық технологиялар базасын қалыптастыру мүмкіндігі қарастырылуда.
