Қазақстан астық өткізетін дәстүрлі нарықтарының бір бөлігін жоғалту қаупіне тап болуы мүмкін

Ресей және Украина порттарының жұмысындағы шектеулерге байланысты әлемдік астық нарығындағы жағдай күрделене түсуде. Туындаған мәселелер Қазақстанға да айтарлықтай әсер етуі мүмкін, өйткені ресейлік астықтың елеулі көлемі балама өткізу бағыттарын іздей бастады. Бұл туралы Қазақстанның Астық одағы талдау комитетінің жетекшісі Евгений Карабанов TENGE TALKS арнасына берген сұхбатында айтты.

Оның айтуынша, ресейлік астық экспортының 80%-дан астамы Азов-Қара теңіз бассейнінің порттары арқылы жүзеге асырылған. Азов теңізі бір айдан астам уақыт бойы толық жабық күйінде қалып отыр, ал Новороссийскідегі астық терминалдарына жасалған шабуылдан кейін үш нысанның екеуі зақымданған. Олардың жиынтық қуаты жылына 15 млн тоннадан асады.

Экспорттық логистикадағы шектеулер ресейлік астық бағасының айтарлықтай төмендеуіне алып келді. Сарапшының айтуынша, Ростов облысының шаруашылықтарында 4-сыныпты бидай тоннасына шамамен 6 мың рубльден немесе 31,5 мың теңгеден ұсынылып отыр және оның бағасы төмендеуін жалғастыруда.

Салыстыру үшін, Қазақстанда 4-сыныпты бидайдың қазіргі бағасы тоннасына шамамен 85–90 мың теңгені құрайды. Елде бір тонна бидай өндірудің орташа өзіндік құны ҚҚС-сыз 70–80 мың теңге деңгейінде бағаланады.

Сонымен қатар 27 шілдеден бастап Қазақстанда шыққан еліне қарамастан, бидайды автомобиль және су көлігімен импорттауға тыйым салынған. Теміржол арқылы әкелуге тек отандық қайта өңдеу кәсіпорындары мен құс фабрикаларына рұқсат етілген.

Евгений Карабановтың айтуынша, дәстүрлі логистикалық бағыттар арқылы шығарылмай жатқан ресейлік астықтың елеулі көлемі тек Қазақстанда ғана емес, Орталық Азия нарықтарында да өткізу мүмкіндіктерін іздеуде.

Атап айтқанда, сөз Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан және Түрікменстан, сондай-ақ Ауғанстан туралы болып отыр. Бұл елдер дәстүрлі түрде қазақстандық бидай мен ұн жеткізілетін маңызды бағыттардың қатарына жатады.

Осы нарықтарда арзанырақ ресейлік астық пен ұн ұсынысының артуы қазақстандық жеткізушілер үшін бәсекелестікті күшейтуі мүмкін. Егер сатып алушылар Ресей өнімдеріне қайта бағдарланса, Қазақстан астығына деген сұраныс төмендеуі ықтимал.

Қазақстанның Астық одағының өкілі қазіргі жағдайды ең нашар сценарий бойынша даму деп сипаттады. Негізгі факторлардың қатарында ол порттық инфрақұрылымның зақымдануын және Қара теңіз арқылы ресейлік те, украиналық та астық экспортының бұғатталуын атады.

Ресейдің басқа астық өндіруші өңірлерінде жаппай егін жинау науқаны басталғаннан кейін нарыққа қосымша қысым түсуі мүмкін. Қазіргі уақытта негізгі ұсыныстар елдің оңтүстігінен, Еділ бойынан, Орынбор облысынан, Татарстан мен Башқұртстаннан түсуде.

Бұл ретте Оралда, Алтайда және Сібірде жаппай егін жинау әлі басталған жоқ. Осы өңірлердің астығы нарыққа шыққаннан кейін ұсыныс көлемі қосымша артуы мүмкін.

Евгений Карабановтың бағалауынша, қалыптасқан жағдай қазақстандық фермерлер үшін елеулі тәуекелдер туғызады және ел үкіметі тарапынан стандартты емес шешімдерді талап етуі мүмкін.