12.03.2026, 09:22
Қазақстан ұн нарығындағы позициясын жоғалтып жатыр
Сарапшылар ескертеді: өңдеуге инвестиция болмаса, ел аймақтағы көшбасшылықтан айырылуы мүмкін
Қазақстаннан астық экспорты өсуді жалғастыруда, алайда өңдеу саласы әлі де әлсіз буын болып қалып отыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Орталық Азия елдері мен Ауғанстан Қазақстаннан 6 млн тоннадан астам астық сатып алды, сонымен қатар көптеген мемлекеттер бидай сатып алуды ұлғайтты.
Ұн экспорты 1,9 млн тоннаны құрады, бұл 2024 жылғы көрсеткіштен 3%-ға жоғары (шамамен 51,6 мың тоннаға өсу). Өзбекстанға бидай жеткізілімдері 5 млн тоннадан асып, бір жыл ішінде 1,6 млн тоннаға артты. Сонымен қатар дәстүрлі нарықтарға ұн экспорты төмендеді: Өзбекстанға — 448 мың тоннадан 396 мың тоннаға дейін, Тәжікстанға — 59,5 мың тоннадан 50,6 мың тоннаға дейін, Ауғанстанға — 1,2 млн тоннадан шамамен 1 млн тоннаға дейін.
Өсім тек Қырғызстанда (253 мың тонна) және Түрікменстанда (130 мың тонна) байқалды, бұл ұн экспортының жалпы көлемін шамамен өткен жылғы деңгейде сақтауға мүмкіндік берді.
Ұн жеткізілімдерінің азаюы астықтың шетелде өңделуімен байланысты. Өзбекстан статистикасы көрсеткендей: астық пен оны өңдеу өнімдерінің импорты 15%-дан астамға өсті, ал экспорты 40%-дан астамға артты, оның негізгі бөлігін ұн қамтамасыз етті.
Сарапшылардың болжамынша, қазіргі үрдістер сақталса, Өзбекстан Қазақстанды басып озуы мүмкін. Мұндай стратегияның мысалы ретінде түркиялық Anadolu Efes компаниясының ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу бойынша бірлескен жобасын келтіруге болады.
Қазақстан үшін бұл маңызды белгі: астық өңдеуге инвестиция салынбаса, ел әлемдік нарықтағы позициясын және қосылған құннан түсетін табысын жоғалтуы мүмкін.
