09.10.2026, 01:20
Қазақстан Орталық Азия елдеріне арпа экспортын ұлғайтып жатыр
2025/26 маркетингтік жылдың қорытындысы бойынша шетелге арпа жеткізу көлемі шамамен 31%-ға қысқарып, 1,37 млн тоннаны құрады
Орталық Азия елдері қазақстандық арпаны сатып алушылар арасында өз позицияларын біртіндеп нығайтып келеді және ұзақ мерзімді перспективада осы дәнді дақылдың негізгі өткізу нарықтарына айналуы мүмкін. Мұндай болжамды Қазақстан Астық одағының талдау комитетінің жетекшісі Евгений Карабанов айтты.
Ресми статистикалық мәліметтерге сәйкес, 2025/26 маркетингтік жылдың 12 айында Қазақстан 1,37 млн тонна арпа экспорттады. Бұл көрсеткіш алдыңғы маусыммен салыстырғанда шамамен 31%-ға төмен болды.
Сонымен қатар тамыз айында экспорттық жөнелтілімдердің өсуі байқалды. ҚР Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, ЕАЭО елдерін есепке алмағанда, қазақстандық арпа жеткізу көлемі 123,9 мың тоннаға жетіп, шілде айындағы көрсеткіштен төрт есеге жуық асып түсті.
Экспорттың ең айтарлықтай қысқаруы Иран бағытында тіркелді. 2025/26 маркетингтік жылдың қорытындысы бойынша Иран нарығына арпа жеткізу көлемі алдыңғы маусымдағы 1,228 млн тоннамен салыстырғанда 595,7 мың тоннаны құрады. Осылайша, экспорт көлемі 2,06 есеге азайды.
Евгений Карабановтың түсіндіруінше, жеткізілімдердің қысқаруына ресейлік арпа тарапынан бәсекелестіктің күшеюі және Таяу Шығыстағы әскери қақтығыстар негізгі себеп болды.
Қытайға арпа экспорттау көлемі де төмендеді. Есепті кезеңде Қазақстан бұл елге 371,8 мың тонна арпа жеткізді, бұл алдыңғы маркетингтік жылдың көрсеткішінен 16,6%-ға аз.
Талдаушы жеткізілімдердің қысқаруын, ең алдымен, Қытайдың құрамажем өндірісіне шикізат ретінде пайдаланылатын жемдік ұн импортын арттыруымен байланыстырады. Бұған қоса, шекарада мезгіл-мезгіл туындайтын логистикалық және инфрақұрылымдық шектеулер де әсер етті.
Иран мен Қытайға жөнелтілімдердің азаюы аясында Қазақстаннан Орталық Азия мемлекеттеріне арпа жеткізу көлемі айтарлықтай өсті.
Өзбекстанға экспорт 1,56 есеге артып, 271,4 мың тоннаға жетті. Салыстыру үшін, 2024/25 маркетингтік жылы бұл елге жеткізілген арпа көлемі 173,6 мың тоннаны құраған.
Тәжікстанға 107,6 мың тонна арпа экспортталды. Бұл алдыңғы маусымдағы көрсеткіштен 29,3%-ға жоғары. Ол кезде жеткізілім көлемі 83,2 мың тонна болған.
Евгений Карабановтың айтуынша, Өзбекстан мен Тәжікстанда мал және құс шаруашылығының одан әрі дамуы бұл елдердің қазақстандық арпаны сатып алушылар ретіндегі маңызын арттыруға ықпал етеді.
Талдаушы сондай-ақ маркетингтік жылдың қорытындысы бойынша осы екі елге экспортталған арпаның жиынтық көлемі Қытайға жеткізілген көлемнен асып түскеніне назар аударды.
Қазақстан Астық одағы өкілінің болжамынша, алдағы уақытта елдің ішкі арпа нарығында да құрылымдық өзгерістер күтіледі. Экспорт көлемі біртіндеп қысқарады, ал астықты ішкі тұтыну және оны қайта өңдеу көлемі арта береді.
