Қазақстанда жоғары сапалы бидайдың экспорттық бағасы өсті

Қазақстанның астық нарығында сирек кездесетін құбылыс байқалуда: төмен сұрыптағы бидай арзандауын баяулатса, жоғары сапалы дән қымбаттап жатыр. Сарапшылардың айтуынша, бұл айырмашылық алдағы уақытта одан әрі тереңдеуі мүмкін.

Өткен аптада 4 және 5-сыныпты бидай бағасының айлық төмендеуі іс жүзінде тоқтады. Қазақстан Астық одағының талдау комитетінің жетекшісі Евгений Карабановтың айтуынша, төмендеу қарқынының бәсеңдеуі нарықтың ең төменгі бағалық деңгейге жеткенін көрсетуі ықтимал.

4-сыныпты бидайдың бағасы тоннасына 74-78 мың теңге, 5-сыныптікі — 64-67 мың теңге деңгейінде бекіді. Апта ішінде екі санат та 1 мың теңгеге арзандады. Сол шамадағы төмендеу 3-сыныпты бидайдың 23-24% клейковинасы бар түрінде (87-91 мың теңге/т) және 25-26% клейковинасы барында (90-94 мың теңге/т) байқалды. Арпа да арзандап, 75-79 мың теңге/т болды.

Ал сапалы астық бағасы өзгеріссіз қалды:
• 27% клейковинасы бар бидай — 108-112 мың теңге/т,
• 28-29% — 117-121 мың теңге/т,
• 30% және одан жоғары — 126-129 мың теңге/т.

Экспорттағы жағдай
Экспорттық нарықта жоғары сапалы бидай бағасы айқын өсті. DAP Сарыағаш шартымен:
• 27% клейковинасы бар 3-сыныпты бидай $5-қа қымбаттап, $235-240/т болды,
• 28-29% клейковинасы бары да $5-қа көтеріліп, $250-255/т жетті,
• 30%+ клейковинасы бар астық $10-ға өсіп, $280-285/т болды.

Карабановтың айтуынша, бұл құбылыстың себебі айқын: ұсыныстың тапшылығы мен диірменшілер мен экспорттаушылар тарапынан жоғары сұраныс.

Арпа: бағалар төмендеуде
Экспорттық бағыттарда арпа арзандады:
• DAP Сарыағаш — $7-8-ге түсіп, $180-185/т,
• FOB Ақтау — $5-ке түсіп, $200-205/т,
• DAP Достық/Алтынкөл — $4-5-ке төмендеп, $187-192/т болды.
Сарапшы мұны Иран мен Қытай тарапынан әлсіз сұраныспен, сондай-ақ теміржол тарифтері мен фрахттың қымбаттауымен түсіндірді.

Астық жинау барысы
29 қыркүйектегі АШМ деректері бойынша, Қазақстанда 12 млн га (74,9%) жер жиналып, орташа өнімділік 15,3 ц/га деңгейінде болды. Барлығы 18,4 млн тонна астық және 1 млн тоннадан астам майлы дақыл бастырылды. Алайда ұзаққа созылған жауын-шашын сапаны төмендетіп, 4 және 5-сыныпты бидай үлесінің артуына әкелді.

Болашаққа болжам
Карабановтың пікірінше, алдағы уақытта сапалы бидайдың ішкі және сыртқы нарықтағы маңызы артады, баға айырмашылығы да ұлғая береді. «Жоғары сапалы бидайға сұраныс артып отыр. Оның бағасының одан әрі көтерілуі — сөзсіз», — деді сарапшы.