Баға, сапа, болжам: Қазақстандағы жаңа астық өнімі туралы не білу керек?

Қазақстанның оңтүстік өңірлерінің фермерлері күздік бидайды жинау науқанын белсенді түрде жүргізіп жатыр. Жаңа өнімнің алғашқы легі нарыққа шаруашылықтан әкету шартымен (ҚҚС-сыз) тоннасына 125-130 мың теңге бағасымен түсуде. Сарапшылар кейбір ауа райының қиындықтарына қарамастан, астықтың жоғары сапасын атап өтіп, елдің солтүстік облыстарындағы өнім перспективаларына оптимизммен қарайды.

Қазақстанның Астық одағы аналитика департаментінің басшысы Евгений Карабановтың хабарлауынша, республиканың оңтүстік облыстарында егін жинау науқаны қызу жүріп жатыр. Мамыр айындағы ыстық егістікке белгілі бір дәрежеде әсер еткенімен, жиналып жатқан бидайдың сапасы алаңдаушылық туғызбайды.
Сарапшының мәліметінше, қазіргі уақытта күздік бидайдың орташа өнімділігі гектарына 9-13 центнер аралығында. Бұл ретте астықтың сапалық көрсеткіштері диқандарды қуантуда: желімше (клейковина) мөлшері 30%-дан асады, ал желімшенің деформация индексі (ИДК) 70-75 бірлік аралығында, бұл жоғары наубайханалық әлеуетті білдіреді. Жалғыз кемшілік – астық дәнінің тығыздығының (натура) төмендігі, ол 700-710 г/л құрайды.

Ішкі нарықтағы бағаның тұрақтылығы
Сарапшы өткен аптада Қазақстанның ішкі астық нарығындағы баға жағдайы тұрақты болғанын атап өтті. Қалыптасқан сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігі бағаның кенеттен ауытқуына жол бермей отыр.
Бұны ЕТС тауар биржасының деректері де растайды. Есепті кезеңде желімшесі 25% құрайтын 3-сыныпты бидайды сату бойынша тек бір ғана мәміле тіркелді. 300 тонна көлеміндегі партия EXW шартымен, яғни желілік элеватордан, тоннасына 102 мың теңге бағасымен (12% ҚҚС-ты қоса алғанда) сатылды.
Қазақстандық астықтың экспорттық бағалары да айтарлықтай өзгеріссіз қалды, ал жөнелту қарқыны маусымдық көрсеткіштерге сәйкес келеді.

Солтүстікке деген үміт: жауын-шашын оптимизм ұялатады
Сарапшы Қазақстанның негізгі астықты өңірі болып саналатын елдің солтүстік аймақтарындағы 2025 жылғы егін түсіміне ерекше назар аударды. Өткен аптада бұл жерлерде қатты найзағайлы жаңбыр жауып, кей жерлерде нөсер мен бұршаққа ұласты. Кейбір аудандарда жауын-шашын мөлшері 18-ден 60 мм-ге дейін жетті, бұл бір айлық, ал кей жағдайларда бір жарым айлық норманы құрайды.
Евгений Карабановтың айтуынша, бұл жаңбырлар топырақтағы ылғал қорын едәуір толықтырып, жаздық дақылдардың белсенді өсуі үшін қолайлы жағдай жасады. Синоптиктердің болжамдары да үміттендіреді: осы аптада солтүстік облыстарда найзағайлы жаңбырлы ауа райы қайтадан күтілуде.

Қорытындылай келе, Қазақстан Астық одағының өкілі сақ оптимизмін білдірді. Ол шілде айында құрғақшылық пен саңырауқұлақ ауруларының өршуіне жол берілмесе, қазіргі ауа райы жағдайлары елдің негізгі аграрлық өңірлерінде жақсы астық өнімін алуға барлық алғышарттарды қалыптастыратынын айтты.