Қазақстан күнбағыс майы экспортындағы позициясын күшейтіп, майлы дақылдарды қайта өңдеуді ұлғайтуда

Қазақстанда өндірілген майлы дақылдардың 90%-дан астамы ел ішіндегі қуаттарда қайта өңделеді. Бұл туралы ҚР Сауда және интеграция министрлігінде хабарланып, саланың шикізаттық модельден терең қайта өңдеу форматына тұрақты түрде көшіп жатқандығы атап өтілді.

Соңғы жылдары май-жировой сектор әлемдік нарықтағы позициясын едәуір күшейтті. 2024/25 маркетингтік жыл қорытындысы бойынша өсімдік майы мен шрот экспорты 1,3 млн тоннадан асты, ал оның құны 837 млн долларды құрады. Майлы дақылдарды қайта өңдеушілердің ұлттық қауымдастығының бағалауынша, 2025 жылдың қорытындысында Қазақстан күнбағыс майы экспорты бойынша екі сатыға көтеріліп, әлемде 6-орынға шығады. Сонымен қатар, ел Еуропалық одақ мемлекеттеріне күнбағыс шротын жеткізуші үш ірі елдің қатарына кіреді.

Ведомство мәліметінше, бүгінде республикада өсірілген майлы дақылдардың 90%-дан астамы ел ішінде қайта өңдеуге жіберіледі. Бұл саладағы құрылымдық өзгерістер мен өнімнің қосылған құнының артуын көрсетеді.

Жалпы аграрлық экспорт та оң динамика көрсетуде. QazTrade деректеріне сәйкес, 2025 жылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 37,8%-ға өсіп, 7,13 млрд долларға жетті. Бұл өсімге май-жировой сектор елеулі үлес қосты.

Майлы дақылдарды қайта өңдеушілердің ұлттық қауымдастығының төрағасы Ядыкар Ибрагимов Алматыда өткен дөңгелек үстелде кәсіпорындарды жаңғырту, өндірістік қуаттарды арттыру және логистиканы дамыту Қазақстанға күнбағыс майы экспорты бойынша әлемдік көшбасшылар қатарына енуге мүмкіндік бергенін айтты. Оның сөзінше, саланың стратегиялық мақсаты – әлемдегі ең ірі үш экспорттаушының қатарына кіру және валюталық түсімді 2 млрд долларға дейін жеткізу.

2021 жылдан бері Қазақстанда майлы дақылдарды қайта өңдеу қуаттары 2,5 еседен астам өсті және кеңеюін жалғастыруда. Негізгі экспорт бағыттары – Қытай, Орталық Азия елдері және Еуропалық одақ. Бұл нарықтардағы өсімдік майы мен шроттың жиынтық импорты жылына 40 млн тоннадан асады.