Қазақстанның шикізаттық емес экспорты 2024 жылы 12%-ға жуық өсті

2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 141,4 млрд АҚШ долларын құрады. Бұл көрсеткіш 2023 жылмен салыстырғанда 1,3%-ға жоғары. Әсіресе азық-түлік өнімдерінің экспорты айтарлықтай өсіп, 2,8 млрд долларды құрады. Бұл – көрші елдер мен Таяу Шығыс нарығында қазақстандық өнімге деген тұрақты сұраныстың дәлелі.

Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, ел экспорты 3,2%-ға өсіп, 81,6 млрд долларға жетті. Ал импорт көлемі 1%-ға азайып, 59,8 млрд долларды құрады.

2024 жылы ерекше көңіл шикізаттық емес экспортқа бөлінді. Оның көлемі 11,9%-ға өсіп, 28,8 млрд долларды құрады. Министрлік экспорт құрылымын әртараптандыру – сауда саясатының басты басымдықтарының бірі екенін атап өтті.

2025 жылдың алғашқы айлары бұл үрдістің жалғасып жатқанын көрсетуде. Қаңтар-ақпан айларында Қазақстан жалпы 11,2 млрд доллар көлемінде тауар экспорттап, оның 3,6 млрд доллары шикізаттық емес сектордың үлесіне тиді. Осылайша, шикізаттық емес экспорттың жалпы саудадағы үлесі 35%-ға жақындап отыр.

Қазақстанның негізгі сауда серіктестері ретінде Ресей, Қытай, Түркия, Өзбекстан және Қырғызстан қалып отыр. 2024 жылы Ресей Қазақстанның шикізаттық емес өнімдерінің ең ірі тұтынушысы болды – экспорт көлемі 8,1 млрд доллар. Қытай стратегиялық серіктес ретінде 7,19 млрд доллардың тауарын импорттаған. Қалған елдер де оң динамика көрсетуде.

Экспортты нығайту мақсатында Қазақстан сыртқы сауда инфрақұрылымын белсенді түрде дамытып жатыр. 2024 жылы Хоргос, Каспий және Еуразиялық логистикалық хабтар секілді шекаралық түйіндер құрылып, жаңғыртылды. Бұл қадамдар тасымал шығындарын азайтып, бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған.

Экономикалық дипломатия шеңберінде ел шетелдегі сауда өкілдіктері желісін де кеңейтіп жатыр. Өткен жылы Түркия, Қытай, БАӘ, Үндістан және Иранда жаңа сауда миссиялары ашылды. Бұл байланыстар қазақстандық өнімдердің сыртқы нарықтарға шығуын жеңілдетеді деп күтілуде.

Сонымен қатар, министрлік жүйелі кедергілердің барын да атап өтті – олардың қатарына логистикалық қиындықтар, тасымалдау шығындарының жоғарылығы және халықаралық стандарттарға сай сертификаттау мәселелері жатады. Осы кедергілерді жою үшін рәсімдерді жеңілдету, сертификаттық қолжетімділікті арттыру және экспортқа бағдарланған кәсіпорындарға қолдау көрсету бағытында жұмыстар жүргізілуде.

🔑 Негізгі қорытындылар:
• 2024 жылы сыртқы сауда айналымы – 141,4 млрд $, экспорт – 81,6 млрд $, импорт – 59,8 млрд $
• Шикізаттық емес экспорт 11,9%-ға өсіп, 28,8 млрд $ болды — бұл жалпы сауда көлемінің 35%-ына жуық
• Негізгі серіктестер: Ресей, Қытай, Түркия, Өзбекстан, Қырғызстан. Логистикалық хабтар мен шетелдік сауда өкілдіктері дамып жатыр