10.06.2026, 00:10
Қазақстандық және қытайлық ғалымдар мароккалық шегірткеге қарсы биопрепаратты сынақтан өткізді
Экологиялық қауіпсіз препарат далалық жағдайда жоғары биологиялық тиімділігін көрсетті
Түркістан облысында мароккалық шегірткеге қарсы күреске арналған жаңа буындағы биологиялық препараттың далалық сынақтары аяқталды. Зерттеу нәтижелері энтомопатогенді Metarhizium anisopliae саңырауқұлағы негізінде әзірленген экологиялық қауіпсіз құралдың жоғары тиімділігін растады.
Сынақтар «Шекара маңындағы көбею ошақтарында шегірткелердің санын болдырмау және бақылау үшін саңырауқұлақ препараттарын қолдану технологиясын зерттеу және көрсету» атты халықаралық жоба аясында жүргізілді. Жобаға Ж. Жиембаев атындағы Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институтының мамандары Қытай ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының Өсімдік қорғау институтының ғалымдарымен бірлесіп қатысты.
Зерттеулер Түркістан облысы Қазығұрт ауданының жайылымдық алқаптарында ұйымдастырылды. Биологиялық агент ретінде дәстүрлі химиялық инсектицидтерге тиімді әрі экологиялық қауіпсіз балама ретінде қарастырылатын Metarhizium anisopliae саңырауқұлағы негізіндегі препарат пайдаланылды.
Препараттың тиімділігін анықтау үшін өңделген шегірткелер әрқайсысында 20 дарадан болатын арнайы далалық торларға орналастырылды. Өңдеуден бір тәулік өткен соң қосымша бақылау топтары құрылды. Бақылау кезеңі бойы мамандар зиянкестердің өлім-жітім көрсеткіштерін күн сайын тіркеп отырды.
Препараттың әсер етуінің алғашқы белгілері өңдеуден кейінгі үшінші тәулікте байқалды. Бесінші күні жәндіктердің өлім деңгейі 70–80%-ға жетсе, тоғызыншы тәулікте тәжірибелік топтардағы барлық даралардың толық жойылғаны тіркелді.
Мароккалық шегіртке (Dociostaurus maroccanus) ауыл шаруашылығы дақылдары мен жайылымдарға елеулі зиян келтіретін ең қауіпті шегіртке зиянкестерінің бірі болып саналады. Осыған байланысты өсімдіктерді қорғаудың биологиялық әдістерін дамыту агроөнеркәсіптік кешенді экологияландырудың негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырылуда.
Ғалымдардың бағалауынша, алынған нәтижелер препараттың жоғары биологиялық тиімділігін көрсетіп, шегіртке зиянкестерінің санын қоршаған ортаға қосымша химиялық жүктеме түсірмей реттеуде энтомопатогенді саңырауқұлақтарды қолданудың болашағы зор екенін дәлелдейді.
Зерттеудің келесі кезеңінде сынақтарды Қазақстанның әртүрлі табиғи-климаттық аймақтарында кеңейту жоспарлануда. Сонымен қатар ғалымдар бұл технологияны шегіртке зиянкестерін бақылау және мониторинг жүйесіне енгізу бойынша практикалық ұсынымдар әзірлеуді көздеп отыр.
